Peper kan nu zijn kansen grijpen

De nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, A. Peper, heeft veel gezegd over zijn nieuwe beleidsterrein. Met name over de politie heeft hij een uitgesproken mening. 'Het veld' wacht met spanning af. Gaat Peper zijn ambities waarmaken?

ROTTERDAM, 8 AUG. Bijna wekelijks zoeken gezagsdragers, zoals een burgemeester, een podium om 'een kwestie' eens 'flink op de agenda te zetten'. Zo'n gelegenheid deed zich voor op 18 april 1994 in Rotterdam. De burgemeester was Bram Peper, de gelegenheid was de opening van het bureau van de Rivierpolitie en de kwestie betrof de nieuwe Politiewet, destijds net in werking getreden. Peper, korpsbeheerder van de grote politieregio Rotterdam-Rijnmond, nam geen blad voor de mond. Die wet was “ingewikkeld en log”, de opstellers hadden “kolen en geiten gespaard” en bovendien gezorgd voor “weeffouten”. Klare taal van de man die toch al te boek stond als een van de eersten die “lekken in de Politiewet” hadden gesignaleerd.

En Peper liet vaker van zich horen. In mei van dit jaar publiceerde hij een 'ongevraagd advies' over het politiebestel. Aanbevelingen die, zo liet de burgemeester weten, “zo in het regeerakkoord kunnen”.

Bram Peper lijkt op zijn wenken te zijn bediend. Sinds deze week is hij minister van Binnenlandse Zaken en een van de meest cruciale punten uit zijn advies van mei is inderdaad in het regeerakkoord opgenomen. Voortaan is het beheer over de politie volledig geconcentreerd op het departement van Binnenlandse Zaken.

Maar deskundigen in 'het veld' wachten met spanning op het vervolg.

“Hij heeft in ieder geval de kans om zijn ambities te verwezenlijken”, zegt voorzitter H. Van Duijn van de Nederlandse Politiebond (NPB) tactisch. Om er na een korte gespreksstilte vilein aan toe te voegen: “Of zich bewust te worden van de eigen beperkingen, natuurlijk.”

“Wacht maar”, roept de Amsterdamse oud-korpschef E. Nordholt optimistisch. “Als er één iemand is die de boel in beweging kan krijgen, is het Peper wel. De belangrijkste zaak, de politie onder één bestuurlijk apparaat onderbrengen, is gelukkig geregeld. Nu gaat het erom dat verder in wetgeving uit te werken. Gezien zijn intellectuele bagage is hij de man bij uitstek om dat te doen.”

Toch lijkt al vast te staan dat die uitwerking niet van een leien dakje zal gaan. Met name de problematiek van wat in politiejargon 'het democratisch gat' wordt genoemd is weerbarstig. Nu is het zo dat de korpsbeheerder van een grote stad verantwoordelijk is voor een politieregio, waar diverse gemeenten onder vallen. Maar niet helder is waar die korpsbeheerder verantwoording kan afleggen voor zijn beleidsdaden. “Peper heeft het zelf altijd een circus genoemd”, zegt W. van der Zee, de voorzitter van de christelijke politievakbond ACP in de regio Rotterdam-Rijnmond. “Zo'n korpsbeheerder moet overleggen met de hoofdofficier, de korpschef, het regionaal college, maar nergens is er één centrale plek voor toetsing en verantwoording. In het regeerakkoord staat nu wel dat dat moet gaan gebeuren in vertegenwoordigingen van die regionale colleges, maar dat is een marginale aanpassing die alleen maar tot nog meer bestuurlijke drukte leidt. Het circus wordt zo alleen maar groter. Ik ben erg benieuwd hoe Peper dat gaat oplossen, zeker omdat hij zelf op dat democratisch gat gewezen heeft.”

De nieuwe bewindsman krijgt nog een aantal andere interessante dossiers op zijn bureau. Zo is daar de discussie over de vraag wie de afkoopsom van de Rotterdamse oud-korpschef Brinkman moet gaan betalen. “Zal ik 'm gelijk maar inkoppen”, vraagt Van der Zee retorisch. “Peper heeft altijd gezegd dat niet de gemeente Rotterdam, maar Binnenlandse Zaken daarvoor moet opdraaien. Met hem als minister lijkt me die zaak dus opgelost.”

En wat te denken van de discussie over de politie-inzet tijdens het Europees Kampioenschap voetbal (Euro 2000) in Nederland en België? Nog onlangs lanceerde Peper het idee om de duur van dit evenement maar te bekorten wegens de grote aanslag op de politie. “Hij is als geen ander geconfronteerd met de schaarste aan personeel”, weet K. de Neef, voorzitter van de NPB in Rotterdam-Rijnmond. “Tijdens Euro 2000 staat de gewone politiezorg zwaar onder druk. Er zijn gewoon niet genoeg agenten en dat is een groot probleem. Maar ja, hij kan nu als minister wat stenen in die vijver gaan gooien.”

En dan is er natuurlijk de uitwerking van de kreet 'meer blauw op straat'. Vijfduizend nieuwe agenten zijn er beloofd, maar volgens De Neef is daar helemaal niet genoeg geld voor: “Uit onderzoek is gebleken dat de 'normvergoeding per agent' veel te laag is en dan willen ze ook nog extra agenten uit efficiencymaatregelen halen. Maar al het vlees is er al af, we kunnen helemaal niet nog efficiënter gaan werken. Peper moet zich daarvan bewust zijn. Hij weet ook dat er miljoenen moeten worden geïnvesteerd in nieuwe communicatiemiddelen voor de politie, dus ik zou maar eens een bezoek aan minister Zalm gaan brengen als ik hem was.”

In een deze week bekend geworden notitie aan de kabinetsinformateurs blijken de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken de financiële problemen ook al te hebben aangekaart. Ambtenaren wijzen in het stuk op een tekort van 550 miljoen gulden bij de regiokorpsen en het korps landelijke politiediensten. “Een toename van het politiebudget zal eerst moeten worden gebruikt om dit tekort te verkleinen [...] Anders zal binnen enkele jaren 80 procent van de politiekorpsen onder curatele staan, omdat zij 'failliet' zijn en neemt de politiezorg onverantwoord af”, aldus de notitie.

Gezien deze problemen is het volgens De Neef nog maar zeer de vraag of de vijfduizend extra agenten er ook zullen komen. “Het zal wel weer gaan zoals altijd”, schampert hij, “veel beloven, hard blazen en als het stof is neergedaald, komt er niets van terecht. Ik ben benieuwd of Peper dat patroon kan doorbreken.”

ACP-bestuurder Van der Zee wijst fijntjes op nog een andere uitlating van de nieuwe bewindsman: “Hij heeft een lans gebroken voor verregaande regionale CAOonderhandelingen. Als werkgever kan hij dat nu gaan doorvoeren. Hij zal merken dat er mensen zijn met een andere mening. Ik vraag me af hoe hij daar mee zal omgaan.”

Ook landelijk NPB-voorzitter Van Duijn vestigt in klare vakbondstaal de aandacht op het arbeidsvoorwaardenoverleg tussen politie en overheid: “Peper gaat nog een lijk in de kast vinden van zijn voorganger Dijkstal. Die heeft in de CAO getekend voor flexibele pensionering van dienders, maar dat wilde hij niet uitvoeren. Het is een van de eerste dingen die hij van ons op z'n bordje krijgt en dat gaan we keihard spelen.”

Peper zelf houdt zich dit keer stil. Hij is op vakantie en zal tot aan de regeringsverklaring geen publiciteit zoeken, vertelt zijn woordvoerder.

Daarna begint het grote werk. Of zoals Van Duijn zegt: “We gaan eens even kijken of hij behoorlijk kan dansen.”

    • Joost Oranje