Iedereen luistert of er geklop klinkt uit het puin

Na de bloedige bomaanslagen tegen Amerikaanse ambassades in twee Afrikaanse landen is het puinruimen begonnen. Ooggetuigeverslag uit Kenia.

NAIROBI, 8 AUG. Een reddingswerker houdt een hand vast die uit het puin steekt. Zacht gemurmel stijgt op vanuit de hoop beton die overbleef van het gebouw naast de Amerikaanse ambassade in de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Omstanders beginnen te graven. Dan verslapt de hand en het gekreun stopt. “Deze is al dood, laten we ons op een ander slachtoffer concentreren”, roept de reddingswerker.

Een Keniaanse politieagent schreeuwt naar de honderden omstanders: “Absolute stilte”. Iedereen luistert aandachtig of er geklop klinkt vanonder de puinhopen. Een reddingswerker geeft een sein dat hij iets hoort en opnieuw begint het graven. “Kijk uit”, waarschuwt iemand de reddingswerkers, “die muur dreigt daar te bezwijken, jullie zakken weg”. Vijf minuten later wordt er opnieuw een levenloos lichaam naar boven gehaald en op een brancard afgevoerd.

Aan de achterzijde van de Amerikaanse ambassade liggen plassen bloed op het zwartgeblakerde wegdek. Talrijke uitgebrande autowrakken blokkeren de weg voor de bulldozers die proberen puin te ruimen.

Op de centrale Haile Selassie Avenue bij de ambassade staan twee openbaar-vervoerbusjes dwars op de straat. Ze werden door de enorme explosie vele meters weggeblazen. In deze busjes vielen de eerste waargenomen slachtoffers. Van sommigen werden ledematen afgerukt.

Het gebouw Ufundi naast de ambassade is geheel verwoest. Hier moeten de meeste slachtoffers zijn gevallen. In het gebouw van zes verdiepingen was onder meer een opleidingsinstituut voor secretaresses gevestigd. Vele leerlingen bevinden zich vermoedelijk nog onder het puin.

Naast het Ufundi-gebouw bevindt zich de twintig verdiepingen hoge Co-operative wolkenkrabber. Het kolossale flatgebouw oogt als na een hevige burgeroorlog, alsof er wekenlang werd gevochten tussen rebellenlegertjes om de controle van het gebouw.

Er is geen ruit meer heel, balkonnen zijn weggerukt en de wind voert stapels paperassen weg uit de kantoren. Een ooggetuige vertelt hoe hij door paniek bevangen mensen van de etages in het verwoeste gebouw naar beneden zag springen na de bomexplosie. De Amerikaanse ambassade werd het zwaarst beschadigd aan de achterzijde. Er hangt een lijk over de vensterbank.

De Amerikaanse ambassadeur, Prudence Bushnell, bevond zich tijdens de aanslag niet in haar kantoor maar in de aangrenzende Co-operative wolkenkrabber, waar zij zojuist een persconferentie had beëindigd samen met de Keniaanse minister Joseph Kamotho. Beiden werden gewond door rondvliegend glas.

Een medewerker van het Keniaanse Rode Kruis richt zich met zijn megafoon tot omstanders. “Laat iedereen boven de zestien jaar naar voren komen en bloed geven”, roept hij de menigte op. De ziekenhuizen in Nairobi kunnen het hoge aantal gewonden - meer dan duizend - niet verwerken.

Pagina 5: 'Velen zullen nog sterven'

In de gangen van de hospitalen liggen vele kreunende slachtoffers te wachten op behandeling. Het hoofd van een reddingsteam verzucht: “Tot nu hebben we 80 doden geteld, maar we vrezen voor een nog hoger aantal. Veel mensen liepen interne verwondingen op en we beschikken over te weinig intensive care units om ze te kunnen opereren. Velen zullen nog sterven.”

De explosie viel tot vele kilometers buiten het stadscentrum te horen. Tot ongeveer één kilometer van de plaats des onheils zijn ruiten gesneuveld. Overal in het stadscentrum zitten aangeslagen mensen als gehypnotiseerd voor zich uit te staren. Zakenlui in met bloed bevlekte colbertjes lopen verward rond. Voor plunderingen bevreesde winkeliers van wie de etalageruiten aan diggelen zijn gegaan, brengen hun koopwaar in veiligheid.

Aan de voorkant van de Amerikaanse ambassades zijn helikopters van het Keniaanse leger geland. Amerikaanse soldaten bewaken de ingang. Alleen reddingswerkers met speciale toestemming mogen het gebouw in. Een Amerikaanse marinier vertelt dat collega's naar Kenia onderweg zijn om te assisteren. De militaire aanwezigheid versterkt het beeld alsof het hier een oorlogszone betreft.

Diplomaten spreken over een uiterst geraffineerde aanval. Een woordvoerder van het Keniaanse ministerie van Buitenlandse Zaken geeft als eerste reactie: “Dit is overduidelijk een aanslag van terroristen”. Ooggetuigen vertellen twee snel achtereen opvolgende explosies te hebben gehoord. Sommigen hoorden ook geweervuur.

Volgens een zakenman die zich bij de ambassade bevond probeerde een busje het parkeerterrein achter de Amerikaanse ambassade op te rijden waarna Amerikaanse mariniers het vuur openden. Daarna gingen, mogelijk voortijdig, de bommen af.

Onbevestigde berichten spreken over de arrestatie van een Arabier. De Keniaanse krant de Daily Nation meldt in een speciale editie dat vlak vóór de aanslag bij de ambassade een geel busje werd gesignaleerd waarin vier mensen van Arabische afkomst zaten.

Wat het politieke doel ook geweest moge zijn van de aanslag, het overgrote deel van de slachtoffers blijkt onschuldige Keniaanse burgers. Nooit eerder vond in Kenia of elders in zwart Afrika zo'n desastreuze terroristenaanslag plaats. De Keniaanse regering heeft vijf dagen van nationale rouw afgekondigd.