HISTORISCHE HITS

De kennis van het verleden holt achteruit. Hoogste tijd om daar iets aan te doen, met een zomercursus wereldgeschiedenis in hitsongs. Les 8: How The West Was Sung.

Denkend aan het Wilde Westen schieten de popliefhebber tientallen liedjes te binnen. Net als in de andere kunsten - literatuur, strip, film - heeft de geschiedenis van negentiende-eeuws Amerika zijn sporen nagelaten in de rock 'n' roll. Er zijn nummers over goudzoekers (Frank Boeijen) en bandieten (The Eagles), over de slag bij Little Big Horn (The Shadows) en de Burgeroorlog (Joan Baez), en natuurlijk over cowboys en indianen. Sommige van de beste western songs, zoals 'Rocky Raccoon' van de Beatles, werden nooit op single uitgebracht, maar er zijn er genoeg die de afgelopen veertig jaar de hitparade haalden. Over wat er gebeurde in het Westen raken de hitmakers nooit uitgezongen.

Daarbij overheerst - hoe kan het ook anders - het romantische beeld van het Wilde Westen. Zoals filmmakers in de jaren veertig en striptekenaars in de jaren zeventig behandelen popmusici voornamelijk de 'heroïsche' strijd tussen cowboys en indianen of tussen outlaws en wetshandhavers. Voor revisionistische geschiedschrijving naar het voorbeeld van Neil Youngs 'Pocahontas' (over de uitroeiing van de indianen) is in de hitparade geen plaats. De antiromantici moeten het doen met het bescheiden succes 'Rider In The Rain' (juni 1978), waarin Randy Newman de draak steekt met een sullige desperado, en met twee hits van de groep Redbone uit 1973.

De grootste hit van het uit San Francisco afkomstige Redbone is het schoolvoorbeeld van een topical song. Op 6 april 1973 was er een einde gekomen aan de 37 dagen durende bezetting van het dorpje Wounded Knee in Zuid-Dakota; op de plaats waar in december 1890 opperhoofd Sitting Bull en 200 Sioux-indianen door de Zevende Cavalerie waren afgeslacht, hadden activisten 37 dagen lang geprotesteerd tegen de voortschrijdende verdrijving van American Indians uit reservaten die economisch interessant konden zijn. Minder dan een maand later nam Redbone 'We Were All Wounded At Wounded Knee' op, een protestnummer dat te gewaagd werd bevonden om als single te worden uitgebracht in de Verenigde Staten, maar dat in Nederland vanaf 9 juni vijf weken lang op nummer 1 stond.

Een kwart eeuw later lijkt de tekst van 'We Were All Wounded At Wounded Knee' ('in the name of Manifest Destiny') vooral braaf. De zanger vertelt hoe de indianen eerst als bizons in reservaten werden geperst om nu zelfs daaruit verdreven te worden, maar hij laat de schuldigen ongenoemd. Zijn waarschuwing dat er 'een hele nieuwe generatie' is die 'niet is weggevaagd door de Zevende Cavalerie' blijft in de lucht hangen. En dat maakt 'We Were All Wounded' bijna even nietszeggend als de instrumentale indianenverhalen 'Apache' en 'Geronimo', waarmee de The Shadows in de jaren zestig succes hadden.

Het zal deels toeval zijn, maar 1973, het jaar van Wounded Knee, was ook het jaar dat het Wilde Westen zich het opvallendst manifesteerde in de popmuziek. Redbone benaderde in november het succes van 'We Were All Wounded' met een song die was gewijd aan een held van het negentiende-eeuwse Sioux-verzet ('Wovoka'); Bob Marley schreef 'I Shot The Sheriff'; de Hollies hadden een nummer-éénhit met de onverstaanbare westernrocker 'The Day That Curly Billy Shot Down Crazy Sam McGee'; en Bob Dylan verraste met een nummer van zijn soundtrack voor de film Pat Garrett & Billy the Kid: het even mysterieuze als ontroerende 'Knockin' On Heaven's Door', dat in de Sam Peckinpah-western te horen is als achtergrond bij de sterfscène van een van de weinige good guys.

Dylan had ruime ervaring als componist van westernliedjes. In 1968 had hij de wereld van prairies, pioniers en pistoolhelden nog uitgebreid bezongen op het album John Wesley Harding, een hommage aan een van de Robin Hooden van het Wilde Westen. Maar 'Knockin' On Heaven's Door' kwam niet verder dan de tipparade. Aan de muzikale kwaliteit kan het niet gelegen hebben: in 1992 stond de hardrockgroep Guns N' Roses met hetzelfde nummer drie weken nummer 1. Misschien was het, zoals vaker, Dylans stem die de singlekopers in 1973 afschrok. Het geluid van een aangeschoten prairiehond mag stoere cowboys als muziek in de oren klinken, in de hitparade is het een onoverkomelijke handicap.