Vogels met vogels verjagen

Het regent pijpenstelen, maar Imba, Deba, Lady, Morgana en Pasqualina zitten onverstoorbaar op hun stok onder de bomen. Sommige van de vijf zitten te slapen, andere kijken spiedend om zich heen. Misschien voelen ze aan de schaarse druppels die door het groen heen komen, dat ze zo aan het werk moeten. Want als het regent, gaan de slechtvalken de lucht in op het vliegveld van Triëst.

Aldo Miconi kijkt met liefde naar zijn vogels. Tien jaar geleden doekte hij zijn bouwbedrijfje op en begon hij opnieuw, nu als valkenier. Italiaanse piloten hadden geklaagd over de meeuwen op vliegveld Triëst. Ze zeiden dat niets hielp, maar Miconi was ervan overtuigd dat hij de oplossing had. Twee jaar lang was hij onafgebroken in de weer met zijn valken. De directie van het vliegveld aarzelde eerst. Maar Miconi kreeg steun van de plaatselijke vertegenwoordiger van Lufthansa, nadat een motor van haar maatschappij was kapotgegaan door een meeuw. Nu geeft Miconi leiding aan een groepje van vier valkeniers die in ploegendienst op het vliegveld werken.

“Vroeger zouden de startbanen met zulk weer vol zijn geweest met kraaien en meeuwen”, vertelt hij in zijn houten blokhut naast de toren. “Als het regent komen er wormen naar boven. Dan kruipen ze over de baan en komen de vogels om ze op te eten. Het wemelde hier vroeger van de meeuwen. Maar nu heeft het vliegverkeer geen last meer van die vogels. Eén valk jaagt in zijn eentje duizenden meeuwen weg.”

Triëst is de enige luchthaven in Italië en een van de weinige in Europa waar vogels worden verjaagd met slechtvalken. Schiphol is daarvoor te groot en werkt met een levende vogelverschrikker. Eelde heeft in het verleden valken ingezet. Ook op sommige Franse vliegvelden wordt wel met valken gewerkt, zegt Miconi.

“Dit is het beste”, zegt hij. “Je hoeft maar naar de natuur te kijken. Als een leeuw in de savanne opstaat om op jacht te gaan, blijven alle dieren uit zijn buurt. Dit is de natuurlijke manier om meeuwen te bestrijden.”

Met enige getoeter komt zijn assistent aanrijden. De verkeerstoren heeft een oproep om assistentie gedaan. De man pakt een van de valken, doet hem zijn kapje over de ogen en zet hem achterin de Panda. Dan vertrekt hij weer, richting startbaan. “Als ze bij een groep vogels zijn, wordt de valk losgelaten”, zegt Miconi. “Zodra de meeuwen een valk in de lucht zien, vliegen ze op. Ze kotsen uit wat ze in hun keel hebben en lozen ook van achteren, want ze willen alle ballast kwijt om zich zo snel mogelijk te maken. Dan vormen al die meeuwen samen een grote vliegende bal die draait en draait. Als je buiten de groep raakt, word je gepakt, maar daarbinnen ben je veilig. Om elkaar heen vliegend slaan de meeuwen dan op de vlucht.”

Miconi heeft zijn valken een speciale training gegeven. “Dit is heel anders dan de jacht. Een jager verplaatst zich te voet en de valk heeft dan ook nog de steun van een hond. Hij is meestal maar een paar minuten in de lucht. Op het vliegveld moet hij langer in de lucht blijven. Bovendien moeten ze leren de auto te volgen.”

In het begin was het werk te zwaar. Miconi's valken verloren teveel gewicht. Nu heeft hij het dieet veranderd en zijn werkwijze aangepast. “Dankzij een speciale techniek gaat het nu uitstekend met de auto. In tien minuten hebben we het vliegveld schoon.”

De luchthaven is tevreden, want het vogelprobleem is onder controle. Miconi vertelt dat hij in het eerste jaar 870 keer een valk de lucht in heeft gestuurd. Nu ligt het aantal interventies rond de honderd per jaar. “Ook al omdat we zo dicht bij de zee zitten, waren hier vroeger duizenden en duizenden meeuwen. Ze hebben van alles geprobeerd om ze weg te jagen. Ultrasoon geluid, gaskanonnen, de sirenes van de brandweer. Niets werkte. De meeuwen gingen bovenop de gaskanonnen zitten. Als die dan 'boem' deden, vlogen ze eventjes op en gingen meteen daarna weer zitten. Met een geluidswagen lukte het ook niet. De vogels vlogen op als er een wagen aankwam en streken erachter weer neer. Ze gingen niet weg zolang ze wat te eten vonden. Maar die valken schrikken de meeuwen af.”

Thuis heeft Miconi nog vijf valken. Die zijn aan het ruien en hebben daarom vrij. Al zijn dieren zijn in gevangenschap geboren. Dat kon niet anders, zegt Miconi. “De slechtvalk dreigde uit te sterven door het gebruik van pesticiden in de landbouw. Nu herstelt hij zich weer, omdat bepaalde pesticiden verboden zijn. Valkeniers hebben een grote rol gespeeld bij het in stand houden van de soort.”

Als we terugrijden naar de aankomsthal, vertelt Miconi dat hij er nooit spijt van heeft gehad dat hij zijn bouwbedrijf heeft verkocht. “Het werk was onzeker en ik was verantwoordelijk voor heel wat mensen. 's Nachts lag ik wakker van de zorgen. Nu heb ik plezier in het werken. Ik zie dat het helpt. En ik slaap weer beter.”