Rebellen Congo kiezen voorman, belagen Kisangani

KINSHASA, 6 AUG. Rebelse Tutsi-troepen leveren slag om het strategische vliegveld van Kisangani, de grootste stad in Oost-Congo. De opstandelingen hebben intussen Arthur Z'Ahidi Ngoma tot hun politieke leider gekozen.

De regering van president Kabila heeft gisteravond gedreigd “de oorlog te exporteren naar Rwanda” en riep de internationale gemeenschap op om “Rwanda als een criminele staat te behandelen”. Een hulporganisatie meldde vanmorgen dat Uvira, aan het Tanganyikameer, zojuist was ingenomen door opstandige Tutsi-troepen.

Gisteren meldde het radiostation De Stem des Volks in de door de muitende militairen bezette stad Goma dat Ngoma sinds dinsdag 'coördinator' is van de opstand. Hij is een voormalige medewerker van de culturele VN-organisatie UNESCO en heeft een goede naam in het Westen. Hij is leider van het oppositiepartijtje Krachten van de Toekomst en werd in november vorig jaar opgepakt door veiligheidsagenten van president Kabila. Hij zat enige tijd gevangen in Buluwo, in de zuidelijke provincie Katanga, maar kwam er van af met een voorwaardelijke straf. Eind mei nam hij de wijk naar Frankrijk.

In een eerste verklaring noemde Ngoma de opstand “een landelijke strijd van alle Congolezen, niet van Banyamulenge (Congolese Tutsi's van Rwandese afkomst) of van Rwandezen die het land willen koloniseren”. Volgens de rebellenradio werd Ngoma dinsdag aangesteld tot 'coördinator' tijdens een vergadering in Goma van de Banyamulenge-factie in Kabila's Alliantie van democratische krachten voor de bevrijding van Congo (ADFL). Eén van de prominentste Banyamulenge in de ADFL, minister van Buitenlandse Zaken Bizima Karaha, heeft zich bij de opstandelingen in Goma gevoegd en is inmiddels door Kabila ontslagen.

Ngoma's titel - 'coördinator' - is dezelfde als Kabila kreeg toen hij in oktober '96 uit de schaduw trad en de leiding nam van de opmars naar Kinshasa, die uitmondde in de vlucht van Mobutu. De regering in Kinshasa heeft inmiddels toegegeven dat de steden Goma en Bukavu in handen zijn van opstandige legereenheden. Gisteren meldden VN-medewerkers in Kisangani, de derde stad van Congo, dat er hevig werd gevochten tussen rebellerende en regeringsgetrouwe troepen. Van beide kanten werden mortieren afgevuurd. Het goed geoutilleerde vliegveld van Kisangani, de voornaamste toegangspoort voor luchtverkeer (en troepentransport) naar Oost-Congo, is inmiddels gesloten voor de burgerluchtvaart.

Pagina 4: 'Amerikaanse missie in opstandig Goma'

Kabila's woordvoerder, Didier Mumengi, zei gisteravond dat de avondklok die sinds maandag van kracht is in Kinshasa vandaag wordt ingetrokken. Na dagenlange gevechten tussen Tutsi- en Kabilagetrouwe troepen is de rust in de hoofdstad weergekeerd. Mumengi zei ook dat “het tijd wordt dat de wereld zijn consideratie met Rwanda, het gevolg van de genocide in 1994, heroverweegt. Die massamoord kan geen excuus zijn voor een dwaze export van binnenlandse tegenstellingen naar Congo”.

De woordvoerder dreigde dat zijn regering “de oorlog naar Rwanda zal exporteren” en riep de internationale gemeenschap op om dat land als “een criminele staat te behandelen”.

De correspondent van het persbureau AP in Rwanda haalde gisteren een niet bij naam genoemde Rwandese officier aan die zei dat “een aantal Amerikaanse militairen dezer dagen vanuit Gisenyi (een stad in het noordwesten van Rwanda) naar het opstandige Goma is gereisd”. De officier bevestigde, op voorwaarde van anonimitiet, dat geregelde troepen uit Rwanda Congo zijn binnengetrokken.

Een woordvoerder van het Pentagon zei gisteren dat een “interdepartementale missie” van 20 personen zich in Rwanda bevindt om de “mogelijkheden te onderzoeken die de regering daar heeft om een nieuwe genocide te voorkomen”. De delegatie zou 12 militairen tellen en na een bezoek aan Gisenyi zijn teruggekeerd naar de hoofdstad Kigali. (AFP, AP, Reuters)