'Mulan' opening van 51ste Filmfestival van Locarno; Disney-studio maakt dure mangafilm

LOCARNO, 6 AUG. Aan het einde van de Europese première van de nieuwe Disney-animatiefilm, Mulan, vermengde het oordovende vuurwerk op het Plein van de hemelse vrede in Peking, waar Mulan eindigt, zich gisteren met echt vuurwerk op het Piazza Grande van de Zwitserse stad Locarno. Het 51ste Filmfestival van Locarno was begonnen. De vele duizenden toeschouwers die in de open lucht op het plein, zoals gebruikelijk, de openingsvoorstelling van het festival hadden bijgewoond, wisten niet waarvan ze het meest onder de indruk moesten zijn.

Mulan is het verhaal van een meisje uit de Chinese oudheid dat zich als man verkleedt, dienst neemt in het leger en er single handed in slaagt China te behoeden voor een invasie van kwaadwillige Hunnen. Het is de eerste film uit de nieuwe Disney-studio's in het Amerikaanse Orlando. Vijf jaar is er aan gewerkt door meer dan vierhonderd animators, met een productiebudget van meer dan honderd miljoen dollar (ongeveer tweehonderd miljoen gulden).

Verrassend is dat Mulan met al deze inspanningen niet een erg origineel product is geworden: het is naar vorm en inhoud sprekend een Japanse manga-film geworden. Met eerdere Disney-films heeft Mulan niet zoveel gemeen, zij het dat het feministische levensverhaal van Mulan - vrouw legt zich niet neer bij de rol die maatschappij haar opdringt - natuurlijk meer aan de Amerikaanse context dan aan de Chinese geschiedenis is ontleend. Ook is er gezorgd voor mogelijkheden tot identificatie van de toeschouwer met sommige figuren - met name een krekel en een draakje - de laatste een zeer geestige figuur met de stem van een zwarte baptistendominee, vertolkt door Eddie Murphy.

Zoals dat hoort bij manga, blijven met uitzondering van Mulan de menselijke personages echter schematisch en wordt de handeling door veel geweld gekenmerkt - er vloeit in Mulan geen bloed maar er is wel een slagveld vol lijken te zien. De film lijkt over de gehele linie trouwens niet bedoeld voor al te jonge kinderen. Ook met de seks, in de Japanse manga veelal bestaand uit grove fysieke bedreiging van de heldin, hebben ze bij Disney kalm aan gedaan - al is dit element niet helemaal afwezig, in de vorm van een zwemscène waarbij de medesoldaten van Mulan dreigen te ontdekken dat zij geen soldaat, maar een meisje is.

De vergelijking met het Japanse voorbeeld dringt zich sterk op bij de grappen in Mulan: die worden in veel gevallen eerder door beeldassociatie, dan door psychologische uitwerking van de figuren ingegeven, die immers uitgesproken eendimensionaal zijn - archetypische generaals, keizers, moeders of domme soldaten. Vaak gaat de opeenvolging van beeldgrappen zo snel, dat je als toeschouwer de handeling maar gedeeltelijk kunt volgen. De muziek bij dit alles is helaas nog steeds ouderwets Disney: bombastisch werk met een hoog songfestival-gehalte.

Natuurlijk zijn de vijf jaar, de vierhonderd animatoren en de honderd miljoen dollar Mulan wel aan te zien: de tekenwijze is veel gedetailleerder en doordachter dan die van de gemiddelde Japanse manga-film, een genre dat meestal voor een appel en een ei in elkaar wordt gedraaid met behulp van computer-animatie. Mulan is vaak adembenemend, zoals de scènes waarin het Hunnenleger door een sneeuwlawine wordt bedolven. Maar toch blijft het jammer, dat al die inspanningen niet hebben geleid tot iets vernieuwends en oorspronkelijks, maar tot een kloon van een bestaand genre.

De keuze van een Disney-film als opening van Locarno, een festival dat over het algemeen aan de wat kunstzinniger film gewijd is, was niet onomstreden bij het festival-publiek. Maar festivaldirecteur Marco Müller verdedigde haar voor de Zwitsers-Italiaanse televisie met verve: Mulan is, naar zijn mening, een vernieuwend product waarvan kennis moet worden genomen.

In één adem bevestigde hij geruchten dat dit 51-ste festival, het zevende waarvan Müller directeur is, misschien wel zijn laatste wordt. Er zijn naar zijn zeggen grote meningsverschillen tussen hemzelf en het bestuur van de stichting die het festival organiseert, en volgende maand zullen beide partijen overeenstemming bereiken of uit elkaar gaan. Een woordvoerder van het bestuur bevestigde een en ander, maar zei er van uit te gaan dat volgende maand met Müller, die eerder ook directeur is geweest van het filmfestival in Rotterdam, een nieuw contract voor drie jaar kan worden gesloten.

Naar verluidt hebben Müllers grieven onder andere betrekking op de naar zijn smaak geringe steun van lokale overheden voor het internationaal steeds vooraanstaander festival van Locarno. Het festival beschikt nog steeds niet over een vast onderkomen voor staf en medewerkers, en ook de plannen voor de bouw van een Filmpaleis naar het voorbeeld van Cannes worden al jaren naar St.Juttemis verschoven.

Het festival duurt tot en met 15 augustus en behelst, behalve de voorstellingen op het Piazza Grande en een internationale competitie, onder andere een retrospectief van films van de Italiaanse regisseur Marco Bellocchio en de uitreiking van een ere-Luipaard aan de Amerikaanse regisseur Joe Dante.