Ingrijpen of niet

MASSAGRAVEN OF geen massagraven in Kosovo? Voor een handvol verslaggevers die al weken lang tussen de vuurlinies door in het oorlogsgebied op afgebrande dorpen stuiten, geen vraag, voor een handvol waarnemers van de Europese Unie die even langs kwamen een zekerheid: er zijn geen massagraven.

Ex-minister Voorhoeve laat er zijn eigen “logica” op los. Uitgaande van het getal van een paar honderdduizend vluchtelingen en de ervaringen met de slachters van Miloševic kiest hij de kant van de verslaggevers. Het lijkt hem aannemelijk dat er duizenden doden zijn, en niet uitsluitend, zoals de Serviërs zeggen, “terroristen van het UÇK”. (“Ik zou ze vrijheidsstrijders noemen”, zei Kamerlid Voorhoeve nog.)

De slinger is weer in beweging gekomen. Half juni hield de NAVO-luchtmacht oefeningen boven Albanië en Macedonië om de Serviërs te intimideren. Maar allengs verviel de organisatie in zwijgzaamheid. De Kosovaarse rebellen rukten op en veroverden terrein, zelfs enkele steden. De NAVO voelde zich niet geroepen om met militaire bijstand het in haar ogen verkeerde doel te helpen bereiken, de volledige onafhankelijkheid van Kosovo. Verregaande autonomie, oké, maar geen onafhankelijkheid, zo luidt de slogan van de filosofen van de maakbaarheid van de internationale samenleving. Nu de rollen zijn omgekeerd, de UÇK min of meer is ondergedoken en de Serviërs hun gram halen op de bevolking, komt ook de NAVO weer te voorschijn met haar plannen de Servische furie tot inbinden te dwingen.

DE VRAAGSTELLING van bijna twee maanden geleden wordt zo actueel. Kan/mag de NAVO zonder mandaat van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties optreden? Neen, zeiden de Russen en Chinezen toen, beiden beschikkend over het vetorecht. Onduidelijk was de conclusie van innerlijk verdeelde Europese regeringen. Zal het nu anders zijn? De Amerikaanse bemiddelaar Holbrooke, de man die de Serviërs al eens eerder hard aanpakte, noemt militair ingrijpen “verhoogd waarschijnlijk of mogelijk”. Maar hij wees er volledigheidshalve op dat de opperbevelhebber de beslissing neemt, in overleg met het Congres en de bondgenoten. En Clinton heeft, in zijn capaciteit van president, zoals bekend zijn eigen zorgen.