'Export' verstekelingen groeit

Vluchtelingen verschuilen zich steeds vaker in containers bestemd voor Groot-Brittannië. Rederijen betalen de rekening.

VLISSINGEN, 6 AUG. Bewaker Enno van Reems trekt aan het zeil dat over de vrachtwagentrailer is gespannen. Even checken of de opening nog verzegeld is. Hij schijnt onder de trailer - niks. Ergens tussen de vele wagens klinkt getik tegen metaal, een zeebriesje steekt op. Tussen de dozen in de trailer zouden best mensen kunnen zitten, maar het is geen doen om er 150 open te maken. Het is wachten op de aanschaf van een waakhond, zegt Van Reems: “Die ruikt en hoort veel meer dan wij.” Geen verstekeling die er dan nog tussendoor glipt.

In de Vlissingse haven hebben de bewakers van beveiligingsbedrijf Randon, op het terrein waar de schepen van de rederij Dartline worden geladen sinds drie weken nog maar één taak: verstekelingen opsporen. Vanaf elf uur 's avonds patrouilleert één man in het donker tussen de vele containers. Het opslagterrein heeft de grootte van een voetbalveld en is omgeven door een hek. “We hebben meer prikkeldraad nodig”, zegt Van Reems, “want ze kunnen er zo makkelijk overheen.”

Aanleiding voor de actie is het toenemend aantal 'economische vluchtelingen' die in de lading voor Dartline-schepen klimmen om ongemerkt naar Groot-Brittannië te varen. Ontdekking daar kan de vervoersmaatschappij duur komen te staan: De autoriteiten kunnen het bedrijf op grond van de 'Carriers Liability Act' een boete opleggen van 7.000 gulden per verstekeling. “Wij stuiten dagelijks op verstekelingen afkomstig uit Nederland”, zegt een woordvoerder van de Britse immigratiedienst in Londen desgevraagd. “De Nederlanders zijn gevaarlijk bezig, want er zijn verstekelingen die zo'n tocht niet overleven.”

Zodra een bewaker iemand hoort of ziet, belt hij de marechaussee of politie. Meestal laat Van Reems hen “rustig in de trailer zitten”, omdat bewakers niet bevoegd zijn mensen te arresteren. Dit jaar heeft de marechaussee Vlissingen zo al 216 verstekelingen aangehouden. Als ze de status van asielzoeker hebben, moeten ze terug naar een asielzoekerscentrum. Als ze al zijn afgewezen en dus te boek staan als 'illegaal', probeert de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hen terug te sturen naar hun land van herkomst.

De Nederlandse marechaussee kan nu eenmaal niet overal tegelijk zijn, zegt woordvoerder L. Hendrickx. Die bewaakt alleen de officiële grensovergangen: Schiphol, de passagiersveerboten en de bemanningslijsten van vrachtschepen. Wel is Nederland, als Schengenland, geboden de Schengengrenzen (zoals die met het Verenigd Koninkrijk) honderd procent te bewaken, erkent Hendrickx. Toch duidt deze ontwikkeling niet op nalatigheid van de marechaussee, vindt hij. “Als mensen in een lading zitten waar alleen douane bij komt, dan kunnen wij dat eenvoudig niet weten.”

Pagina 3: Vlissingen-route steeds populairder

Reden voor het stuwadoorsbedrijf NV Haven, dat dit deel van de Vlissingse haven bezit, om sinds kort op Randon terug te vallen. Een lek opslagterrein kan hen klanten zoals Dartline kosten. En lek is het, vertelt Randon Manager Zeeland, Erwin Reijnders. Dartline sloeg alarm toen de bemanning begin dit jaar vóór de afvaart vijftig mannen vond in één trailer. Het bleek geen incident te zijn, maar een trend. De ene week stuiten de bewakers op vijf mensen, de andere week op tientallen. Van Reems: “Reken maar uit wat dat Dartline zou kosten.” Maandagnacht nog betrapte Van Reems twee Sri-Lankese mannen die pal onder zijn uitkijkpost over het hek klommen.

Het gaat om georganiseerde mensensmokkel, weten Van Reems en Reijnders. De meeste verstekelingen zijn mannen, van alle leeftijden, die zijn afgeleverd door smokkelaars. “Sommigen zijn zo slim dat ze, eenmaal veilig aangekomen in Engeland, per GSM bellen naar het asielzoekerscentrum om hun kennissen te informeren”, weet Van Reems. Volgens hem weet de politie in Vlissingen wie de verstekelingen 's nachts aflevert bij het hek. Tegen de smokkelaars kan de politie weinig beginnen omdat zij de wet niet overtreden. Van Reems: “En ze verdienen toch grof geld met hun kennis van smokkelroutes.” Alleen de verstekeling zelf kan een maximale boete van 170 gulden krijgen wegens overtreding van artikel 461 - verboden toegang.

Er zijn mensen, die Van Reems tijdens zijn nachtelijke surveillances betrapt, die hij alleen kan zien als slachtoffers. “Als je op twee van die bange jongens stuit met boterhammenzakjes in de hand, dan slik je wel even. Met vijftig gulden op zak naar Engeland, en dan?” Zijn collega trof het laatst nog slechter - in een trailer die hij opende, zat een vrouw met twee kinderen. De Vlissingen-route naar Engeland zal alleen maar aantrekkelijker worden, vreest Reijnders. Want de marechaussee opent binnenkort een post in de haven van Scheveningen, wegens Schengen-verplichtingen. Ook daar zijn de laatste maanden steeds meer verstekelingen gesignaleerd. “En hier is het gatenkaas”, zegt Reijnders. Ook de IND-woordvoerder vermoedt dat het gaat om georganiseerde mensensmokkelaars die hebben gehoord dat de Dartline-route loont. “Misschien gaan ze vanuit Engeland door naar de VS.”