A Night in Tunesia

Het water van de Middellandse Zee hapt naar de blote voeten van Fawzi Chekili. De Tunesische gitarist staat met zijn instrument op het strand van Tabarka, een pittoresk kustplaatsje tegen de grens met Algerije. De Godfather van de Tunesische jazz heeft een teleurstellende mededeling voor de verzamelde pers die het plaatselijk festival moet verslaan.

“Heren, één ding weet ik zeker: Dizzy Gillespie heeft A Night in Tunesia zeker niet in Tunesië bedacht. Als ik het goed begrijp heeft hij het nummer ergens in de winter van 1943 in New York gecomponeerd.”

Nou ja - is het Für Elise van de jazz niet in Tunesië geschreven? Drie dagen waren we lekker gemaakt met het idee dat de Amerikaanse trompettist het beroemde bebopdeuntje in een nachtelijke opwelling ergens in het Noord-Afrikaanse land had verzonnen, nu blijkt dit alles een verzinsel te zijn.

Ach, we hadden het kunnen weten. De jazzjournalistiek hangt aan elkaar van hear-say, van vage geruchten en niet-gecheckte anekdotes. Niettemin leek dit verhaal op waarheid te berusten. Dizzy Gillespie is op tournee in Noord-Afrika en schrijft met zijn trompet op schoot 's nachts in de vensterbank van zijn hotel in Tunis de bekendste jazzhymne aller tijden: A Night in Tunesia. Niet dus.

“Het spijt me. Ik kan jullie niet verder helpen”, zegt Chekili met een lachje.

“Je weet het zeker?” dringt een Franse collega nog aan, “in 1992 schreef Norman C. Weinstein in zijn boek A Night in Tunesia dat het gelijknamige nummer aan de wieg heeft gestaan van de Afrikaanse jazzmuziek.” Chekili zucht: “Het is niet wat jullie denken.”

We hadden ons weer te veel laten imponeren door de anekdotes van enkele tweederangs artiesten die rondhingen in Tabarka. Een hotelpianist met de naam Kamel Sellam wist ons met veel overtuiging wijs te maken dat Dizz' in 1956 in casino Belvédère te Tunis voor het eerst het beboploopje uit zijn trompet had geperst. O ja, hij weet het nog precies: “Ik was een jaar of elf. Dizzy kondigde het nummer aan met de volgende woorden: 'Ik heb gisteren A Night in Tunesia voor jullie geschreven.' En dat was geen onzin, want in het nummer hoorde ik zowaar enkele Arabische strofes uit de streek.”

Leuk bedacht, maar geromantiseerde flauwekul natuurlijk. Het jaar waarin de elfjarige jongen Gillespie moet hebben zien spelen, komt niet overeen met het jaar van de eerste opname van het liedje (dat was in 1945).

Ook de plaats waar Dizzy het nummer zou hebben bedacht, klopt niet. A Night in Tunesia werd verzonnen in een appartement in de Big Apple. De biografen twisten nog over de 51ste of de 52ste straat.

Ik had natuurlijk niet moeten luisteren naar de hotelpianist, maar ik was een beetje dronken. Net als hij. Op weg naar het hotel, zei hij glunderend: “Ik heb vorige maand nog met Pim Jacobs ge-speeld.”