Militaire revolte breidt zich uit

KINSHASA, 5 AUG. De rebellie van Tutsi-soldaten tegen Congo's president Kabila breidt zich snel uit. Diens regering heeft buurland Rwanda gisteren officieel beschuldigd van een “invasie” en aangekondigd dat ze deze “agressie met alle middelen zal bestrijden”. Tutsi-minister Bizima Karaha heeft zich aangesloten bij de opstandelingen.

De opstand die maandag uitbrak onder Tutsi-eenheden van het Congolese leger in de oostelijke grenssteden Goma en Bukavu heeft zich gisteren uitgebreid over heel Oost-Congo. Beide steden, met inbegrip van de lokale vliegvelden en radiostations, zijn inmiddels in handen van rebellerende Banyamulenge (Congolese Tutsi's van Rwandese afkomst), die volgens waarnemers ter plaatse worden bijgestaan door troepen uit buurland Rwanda.

Om de oostelijke steden Uvira en Kamanyola wordt hevig gevochten tussen rebellerende troepen en eenheden die de regering in Kinshasa trouw zijn gebleven. Sinds gisteren wordt er ook met artillerie geschoten in Kisangani, de grootste stad in het oosten van Congo en de derde stad van het land. Het is onduidelijk in hoeverre de muiterij steun vindt bij niet-Tutsi-soldaten in Oost-Congo.

De regering van president Laurent-Désiré Kabila, die aanvankelijk aarzelde om Rwanda rechtstreeks te beschuldigen van betrokkenheid bij de militaire opstand, heeft haar terughoudendheid laten varen. Gisteravond heeft ze de leiders in Kigali er officieel van beschuldigd “een invasie uit te voeren in Kivu (Oost-Congo)”. De Congolese minister van Justitie, Mwenze Kongolo, zei na afloop van een spoedzitting van Kabila's kabinet dat Rwanda “zwaar bewapende troepen” heeft gestuurd om de opstandelingen in het oosten bij te staan. De regering in Kigali heeft maandag iedere betrokkenheid ontkend en de opstand een “binnenlandse aangelegenheid van Congo” genoemd. De chef defensiestaf van Rwanda, generaal Kayumba Nyamwasa, zei gisteren wel dat “Kabila de laatste tijd zeer agressief is jegens zijn buren”.

De Congolese regering riep de bevolking gisteren op tot een “algehele mobilisatie” en vroeg haar “president Kabila te steunen”. Tegelijkertijd heeft Kinshasa de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties gevraagd om Rwanda te bewegen tot onmiddellijke terugtrekking van zijn troepen uit Congo.

Volgens een VN-bron ter plaatse zouden in de loop van dinsdag Rwandese troepen de stad Goma zijn binnengetrokken. De grens met Rwanda is gesloten en grensposten worden aan de Congolese kant bewaakt door muitende Banyamulenge-soldaten. De plaatsvervangend gouverneur van de provincie Zuid-Kivu, Benjamin Serukiza, die zich heeft aangesloten bij de opstand, zei gisteren dat “een groot deel van Noord- en Zuid-Kivu in handen is van de legermacht die president Kabila vijandig gezind is”.

Kabila's minister van Buitenlandse Zaken, de Banyamulenge Bizima Karaha, die zich bij het uitbreken van de opstand in Zuid-Afrika bevond, is vertrokken naar Goma, waar hij zich aan de zijde van de rebellen heeft geschaard. Hij sprak vanmorgen van een “landelijke revolutie, die zich verspreidt als een bosbrand, van mensen die zijn gedesillusioneerd door de corruptie, het nepotisme en het wanbestuur van Kabila”.

Rebellerende Tutsi-soldaten kaapten gisteren in Goma een vrachtvliegtuig van de maatschappij Congo Airlines en dwongen het te landen in Kitona, een militaire basis in de zuidwestelijke provincie Neder-Congo, 225 kilometer ten zuidwesten van Kinshasa. Daarop zouden gevechten zijn uitgebroken met de basis als inzet. Volgens de Congolese minister van Informatie, Didier Mumenge, vervoerde het toestel Rwandese militairen.

De rebellie van Tutsi-troepen in Kinshasa is volgens de Congolese regering “definitief neergeslagen”. Zondag braken rond twee legerbases in de hoofdstad gevechten uit tussen Banyamulenge-soldaten en regeringsgetrouwe troepen. Minister Kongolo zei vanmorgen dat “enkele tientallen Tutsi-rebellen die zich hadden verschanst in een westelijke voorstad van Kinshasa zich hebben overgegeven”.

Uit Kinshasa en Lubumbashi, de hoofdstad van de zuidelijke provincie Katanga, komen intussen berichten dat Kabila-getrouwe soldaten razzia's houden onder de plaatselijke Tutsi-gemeenschap. (AFP, AP, Reuters)