Leerdam heeft nieuwe ambassadeur voor glas

Glascentrum Leerdam, open tot 30 sept. Loods Holland aan de Zuidwal, Leerdam. Di t/m za 10-18u, zo 12-18u. Inl. (0345) 614 960.

In Leerdam zijn de bankjes voor de kerk en de bolders in de jachthaven van glas. Dit is de glasstad en dat zullen we weten. Sinds kort heeft Leerdam, naast de Vereenigde Glasfabrieken, het Nationaal Glasmuseum en verschillende galeries, een nieuwe ambassadeur van de glascultuur. Glascentrum Leerdam is gevestigd in de fraai gerestaureerde voormalige houtloods Holland, gelegen aan een kromming in de Linge. Hier werd vorig jaar glas geblazen tijdens de tweede internationale glasmanifestatie en ontstond het idee voor een permanente werkplaats. Glasblazers uit binnen- en buitenland worden uitgenodigd om tijdelijk in Leerdam te komen werken en technieken met elkaar uit te wisselen. Meesters en leerlingen krijgen de kans de verhoudingen om te draaien, kunstenaars kunnen experimenteren.

Teleurstelling wacht de bezoeker die met de heroïsche beelden uit Bert Haanstra's klassieker Glas in het hoofd het Glascentrum betreedt. Geen grootse machines, smerige werkvloer en geblakerde gezichten, maar een keurig aangeveegde en afgebakende werkplek. Twee teams werken naast elkaar, met elk een eigen smeltoven (1150 graden) en inwarmoven (1300 graden), de oven waar het afgekoelde glas steeds weer in moet worden verhit om het verder te kunnen bewerken. Gezweet wordt er gelukkig wel. De Tsjechische meester uit Nový Bor, vertegenwoordiger van de rijke Boheemse traditie, produceert met hulp van zijn leerlingen een elegant theepotje. Ze worden gadegeslagen door bezoekers op een tribune, hun bezigheden worden toegelicht door een gids met microfoon. Ambacht als attractie, vergelijkbaar met het klompen maken in Marken.

Ambacht en kunst liggen wat glas betreft dicht bij elkaar, maar de keuze van het Glascentrum is duidelijk: het draait om de uitvoerders, niet om de ontwerpers. Glas als autonome kunstvorm, in 1915 gestart met een opdracht van fabrieksdirecteur Cochius voor architect De Bazel en spoedig gevolgd door opdrachten voor Berlage, Lanooy, Lebeau en de beroemdste 'Leerdammer' Andries Copier, is vertegenwoordigd in het Glasmuseum. Werk van latere kunstenaars als Floris Meydam en Willem Heesen is te zien in diverse galeries. Museum Het Oude Raadhuis toont in een lopende expositie hoe vijf beeldend kunstenaars omgaan met bestaand glas. Peter van der Heijden vraagt aandacht voor de inderdaad fascinerende isolatoren uit hoogspanningsmasten, Ellen Boswijk maakt 'natuurlijk kristal' door zout te laten klonteren aan katoenen draden die in een glazen schaal met zout water hangen.

Serge Siweck uit Luxemburg werkt twee weken in het Glascentrum, als onderdeel van een opleiding waar hij zelf vier jaar voor heeft uitgetrokken en die hij in verschillende Europese landen bijeen sprokkelt. Toen glasfabrieken overstapten op geautomatiseerde productie dreigde het ambachtelijke glasblazen te verdwijnen, maar met de recente oprichting van diverse scholen en studio's in Europa is dat gevaar geweken, denkt hij. Dankzij instellingen als het Glascentrum blijft de know how behouden. Siweck prijst de wisselwerking tussen kunstenaars en ambachtslieden, het doorgeven van technieken uit verschillende landen en tradities. Zelf beschouwt hij zich niet als kunstenaar, liever als 'artisan'. De vitrines van het Glascentrum zijn gevuld met recent werk van gastblazers, en het zijn overwegend kitscherige hebbedingetjes. Ambacht of kunst, het blijft tobben met glas.