'Criminelen weer terug in de wiet'

Het beleid met betrekking tot coffeeshops wordt strenger. Daardoor dreigt zowel de lucratieve productie van nederwiet als de handel in softdrugs steeds meer in de criminele hoek terecht te komen.

ROTTERDAM, 5 AUG. “De straathandel in nederwiet en andere softdrugs rukt weer op in het hele land. Als gevolg van het strengere beleid tegenover coffeeshops zie je overal weer dealers opduiken. En omdat dealers vaak niet alleen softdrugs maar ook coke, speed en pillen verkopen, levert dat risico's op voor de gebruikers. Het strengere coffeeshopbeleid heeft tot gevolg dat de scheiding tussen de markten voor soft- en harddrugs verdwijnt.”

Dat zegt Cliff Kremer, hoofdredacteur van het blad Highlife, het vakblad voor 'growers en blowers' van nederwiet.

Kremer bevestigt de opvatting van Ben Dronkers, eigenaar van de Sensi-coffeeshopketen die vorige week de sluiting van zijn vier coffeeshops in Amsterdam en Rotterdam aankondigde. Dronkers, die al eerder zijn coffeeshop in Groningen sloot, meent dat criminelen “terug zijn in de wiet”. Dronkers: “Op straat wordt nu weer wiet aangeboden en dat hebben we de laatste vijf à zes jaar niet meer gehad.”

De consumptie van wiet neemt volgens Kremer in Nederland nog steeds toe. De grootste groep gebruikers zijn jongeren van vijftien en zestien jaar en die lopen nu gevaar. Zij zijn weer in toenemende mate aangewezen op bevoorrading buiten coffeeshops om. Kremer: “Bij de dealers gaat het om de bekende huisdealers die men vaak goed kent, maar ook om vaak minder vriendelijke jongens die harddrugs verkopen en er nu wiet en hasj bij doen.”

Volgens Kremer neemt de wiethandel op straat in het hele land toe. Vooral in Rotterdam wordt meer op straat gedeald nu het aantal coffeeshops sinds een jaar is afgenomen van 200 tot 60. Kremers vindt dat een gevaarlijke ontwikkeling. “Omdat ze zich aan strengere regels moeten houden en omdat ze streng worden gecontroleerd, ontstaat er weer een markt voor dealers. De branche wordt gestigmatiseerd. Het gedoogbeleid dat jarenlang goed heeft gewerkt, wordt daarmee ondergraven.”

Dronkers opende vijftien jaar geleden aan de Henegouwerlaan de eerste coffeeshop in Rotterdam. Hij wijst erop dat in tal van plaatsen, zoals in het Zeeuws-Vlaamse Hulst en in Kampen, alle coffeeshops zijn gesloten met als gevolg dat er nieuwe handelsstromen ontstaan. In Groningen zijn coffeeshops alleen in een bepaald deel van de stad toegestaan. Ook de lokale Sensi-vestiging van Dronkers moest dicht. Dronkers: “Op de parkeerplaats voor die coffeeshop zijn nu veertig harddrugdealers actief en de politie doet er niks aan. We hebben in Nederland niet langer een tolerantiebeleid voor softdrugs, maar juist voor harddrugs.”

Ruim 700.000 mensen in Nederland gebruiken regelmatig softdrugs als wiet en hasj. Nederwiet, een 'kwaliteitsproduct' (Kremer), is goed voor 70 procent van het totale gebruik, dat volgens Dronkers circa 50.000 kilo bedraagt. Zeventig tot tachtig procent van alle gebruikte nederwiet bestaat volgens Kremer uit 'skunk'-varianten met een hoog gehalte aan thc, de stof die de begeerde roes veroorzaakt. Rotterdam (ruim 570.000 inwoners) telt volgens schatting van de GG en GD 15.000 regelmatige cannabisgebruikers.

In 1997 meldden zich 200 gebruikers bij het Boumanhuis en de Stichting Simeon, die hulp verlenen aan drugsgebruikers.

Andrea Toeter van de afdeling preventie van het Boumanhuis: “In voorgaande jaren waren er zelden problemen met cannabisgebruikers. Maar mensen die langdurig gebruiken, blijken daarvan steeds meer nadelige gevolgen te ondervinden, zoals concentratieverlies.”

De consumptie van 50.000 kilo nederwiet per jaar betekent dat jaarlijks de oogst van vele honderdduizenden planten moet worden binnengehaald. Een gemiddelde plant levert na drie maanden 15 gram wiet op, zegt Kremer. “Dertig of veertig gram per plant of 500 gram per vierkante meter is heel goed. De beste telers halen 800 gram per vierkante meter.” Volgens cijfers van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI) brengt een kilo 5.000 gulden op.

Een nieuwe ontwikkeling is dat Nederlandse wiettelers uitwijken naar Polen, waar grote kwekerijen 'met Nederlandse technologie' zijn opgezet die blijkbaar niet worden lastiggevallen door de politie. Kremer: “Er komt nu ook nederwiet uit Bulgarije op de markt, waar kennelijk ook een soort franchisebedrijven actief zijn.”

Deze verplaatsing van de productie naar Polen en Bulgarije kan ook ingegeven zijn door lagere elektriciteitstarieven. De hennepplanten die de nederwiet leveren, worden gekweekt onder het licht van speciale lampen (van Nederlands fabrikaat) die soms dag en nacht moeten branden en dus veel elektriciteit gebruiken. De Rotterdamse politie heeft onlangs de gegevens geïnventariseerd van de 147 illegale hennepkwekerijen die in het eerste halfjaar van 1997 werden ontmanteld in Rotterdam en wijde omgeving. Daaruit bleek dat er bij 90 procent van de kwekerijen, met in totaal bijna 280.000 planten ter waarde van circa 24 miljoen gulden, sprake was van diefstal van elektriciteit.

Commissaris Jaap de Leeuw van de Rotterdamse politie zegt dat de politie de laatste twee à drie jaar gemiddeld één illegale hennepkwekerij per dag in Rotterdam-Rijnmond ontmantelt. Van de 147 die in de eerste helft van 1997 werden ontdekt, waren er 120 in woningen gevestigd. En in 76 procent van deze gevallen ging het om minder dan 500 hennepplanten.

De Leeuw zegt dat het opsporen van hennepkwekerijen een “lage prioriteit” heeft. Maar omdat hennepkwekerijen in woningen vaak brandgevaar en wateroverlast opleveren, waarschuwt hij tegen onderschatting van de risico's. “Soms knettert het van de elektriciteit als wij een pandje met een kwekerij binnentreden.”

Kwekers riskeren stevige boetes en gevangenisstraffen, maar commissaris De Leeuw acht andere maatregelen “vaak belangrijker”. Hij noemt het in beslag nemen van planten, lampen, afzuigapparaten en dergelijke alsmede het intrekken van een woonvergunning en navorderingen en boetes van het elektriciteitsbedrijf. Maar de Rotterdamse commmissaris maakt zich geen illusies zolang de verkoop van planten, zaden, lampen en andere benodigde apparatuur voor de productie van nederwiet vrij is. Hij vergelijkt de nederwiettelers met de illegale alcoholstokers in Scandinavische landen, waar de productie en verkoop van huisalcohol is verboden, maar waar destilleerapparaten volop worden verkocht. De Leeuw: “Een grote zolder als hennepkwekerij kan per jaar (met doorgaans vier oogsten) zo'n 50.000 tot 75.000 gulden opleveren. Dat is dus best lucratief. Maar als iemand klaagt over zo'n kwekerij - meestal wegens de stank van de hennepplanten - dan pakken we ze.”