Stap González begroet met ongeloof en afwijzing

Oud-premier Felipe González van Spanje treedt toe tot het team advocaten bij het beroep van twee oud-bewindslieden uit zijn regering, tegen hun veroordeling tot tien jaar cel wegens onwettige acties tegen Baskische terroristen.

MADRID, 3 AUG. Wat zou Felipe González doen, toen twee oude vertrouwelingen vorige week werden veroordeeld voor hun aandeel in een ontvoering door een schimmig doodseskader, dat dood en verderf moest zaaien in de Baskische afscheidingsbeweging ETA? De ex-premier, voormalig voorman van de socialisten en volgens velen nog altijd een staatsman die met kop en schouders boven het maaiveld van de Spaanse politiek uitsteekt, had al jaren geleden met bravoure betoogd dat hij zijn verantwoordelijkheden niet uit de weg zou gaan.

De ex-premier werd hieraan vorige week, na de veroordeling van voormalig minister van Binnenlandse Zaken Barrionuevo en staatssecretaris Vera van Veiligheidszaken tot tien jaar cel, met nauwelijks verholen gretigheid herinnerd door het dagblad El Mundo. Ook verscheidene politici en wat zich verder zoal ophoudt in het kamp van fervente González-bestrijders, had hem vragend aangekeken. Cryptisch lachend verklaarde González dat zij gerust konden zijn: hij zou zijn consequenties trekken uit de veroordeling. Maar niet op de manier zoals zijn tegenstanders - door González aangeduid als “het misdaad-syndicaat” - waarschijnlijk in gedachten hadden.

Felipe González Márquez, ingeschreven onder nummer 23.415 als beëdigd advocaat bij de Orde van advocaten in Madrid, is terug in zijn oude stiel. Vrijdag liet hij zich officieel toevoegen aan het advocatenteam bij het beroep tegen de veroordelingen dat dit najaar dient bij het Spaanse Constitutionele Hof. Hoewel González als advocaat eind jaren zestig gespecialiseerd was op het gebied van arbeidsrecht, heeft hij door zijn jarenlange politieke leiderschap een ruime kennis van de Spaanse grondwet. En die kennis stelt hij nu in dienst van zijn voormalige naaste medewerkers. “Ik zal Barrionuevo en Vera tot het einde helpen”, zo verklaarde González eerder.

Wat gepresenteerd werd als een staaltje van ouderwetse, hartverwarmende solidariteit, maakte bij de tegenpartij een stortvloed van kritiek los. “Een toga om de Justitie te intimideren”, schuimbekte het commentaar van het dagblad El Mundo. De conservatieve regeringspartij Partido Popular noemde het bij monde van een woordvoerder “ethisch onverenigbaar”. De onafhankelijkheid van het Constitutionele Hof wordt door de actie van González volgens de partij in gevaar gebracht. De door communisten geleide partij Izquierda Unida sprak ronduit van González als “advocaat-afperser”. “Hij probeert met zijn persoon de beslissing van het Hof te beïnvloeden”, mopperde parlementair zegsman Anasagasti van de Baskische nationalistische PNV.

Dat de opmerkelijke actie van González ook in eigen kring niet helemaal lekker ligt, valt af te leiden uit de betrekkelijk lauwe reacties. Binnen de PSOE stond men niet te dringen om het initiatief te prijzen en het dagblad El País, dat de kwestie gisteren onthulde, liet eveneens na zich direct uit te spreken.

González heeft tot dusverre iedere politieke, laat staan strafrechtelijke verantwoordelijkheid van de hand gewezen voor de huurlingen en medewerkers binnen het politie-apparaat die in de jaren tachtig werden ingezet tegen de terroristen van ETA. Volgens de ex-premier betreft de hele affaire een samenzwering van journalisten, zakenlieden en politici, die er allemaal op uit zijn hem persoonlijk ten val te brengen.

Het vorige week gewezen vonnis werd door de vroegere socialistische leider dan ook als een pure politieke manupilatie afgedaan. In een uitgebreid vraaggesprek beschuldigde González rechtstreeks de conservatieve partij van premier Aznar ervan de GAL-affaire te gebruiken om hem, González, als persoonlijk aangeschoten wild voor eens en altijd uit te schakelen. Een vuil spelletje, waarmee de regeringspartij de waarden van wederzijds respect van de overgang naar de democratie op het spel zet, aldus González. “Aznar zelf heeft de eerste dag van het proces gezegd dat dit nog maar het begin was”, zo herinnerde González aan de woorden van de huidige premier.

Maar met zijn stap om zelf als advocaat op te tredem maakt González de GAL-kwestie er evenwel niet minder politiek op. Inhoudelijk zal de ex-premier waarschijnlijk niet veel toe te voegen hebben aan het peloton van uitstekende juristen dat zijn vroegere medewerkers begeleidt. En dus moet de geste vooral gezien worden als een poging van González om zijn persoonlijke prestige als staatsman in te zetten. González kent veel leden van het Constitutionele Hof persoonlijk en heeft jaren met hen samengewerkt in zijn functie van minister-president. Dat schept straks in de rechtzaal op zijn minst een ongemakkelijke sfeer.