NIEUW LEREN 5

Het is weinig gelukkig dat de ideeën over zelfstandig leren dreigen te worden geannexeerd door new-age personen met een hoog Ratelband-gehalte, wat blijkt uit de reportage 'Het Nieuwe Leren' (W&O 11 juli). Zoals W.F. Hermans en Gerrit Komrij in het verleden al hebben laten zien, vormen theorieën uit serieuze takken van wetenschap, zoals in dit geval de cognitieve psychologie, vaak een veelbelovend object voor marktgerichte postmoderne uitbating. De cognitieve psychologie vindt zijn oorsprong in onder meer multi-disciplinair onderzoek aan het MIT in de jaren '50 (zie o.a John T.Bruer, Schools for Thought, A Science of Learning in the Classroom, MIT-press 1994). Onderzoekers uit onder meer de informatica en cognitieve psychologie ontwikkelen modellen en theorieën over de wijze waarop wij kennis en vaardigheden verwerven.

Dat de traditionele schoolse manier van frontaal, klassikaal en cursorisch gericht lesgeven in een aantal gevallen weinig adequaat blijkt, kan nu ook op meer theoretische basis verklaard worden. Veel schoolse kennis gaat snel na het eindexamen verloren en van overdracht tussen het geleerde bij verschillende vakken is vaak nauwelijks sprake. In de hedendaagse visie wordt leren vooral gezien als een proces waarbij de student door interactie met zijn (digitaal verrijkte) leeromgeving zijn eigen kennis, in samenhang met de reeds aanwezige kennisbasis, construeert. Belangrijk aspect daarbij is dat men leert zijn eigen leerproces te monitoren en te reguleren en de opgedane kennis en vaardigheden ook elders kan toepassen. Men moet als het ware leren te leren. Het belang van het gebruik van informatie- en communicatietechnologie in het onderwijs is dat deze in principe ook andere vormen van niet cursorisch en lineair leren mogelijk maakt. Het probleem is echter dat de overheid meent deze 'nieuwe vormen' van leren in enkele jaren in te kunnen voeren (de studiehuisgedachte), waarbij de computer als panacee voor alle optredende problemen mag dienen. Van een redelijk ontwikkelde didactiek en het gebruik van ICT bij het verwerven van metacognitieve vaardigheden is nog nauwelijks sprake. Het is jammer dat mensen als Clan Visser 't Hooft en Jan Wagemakers van het procesmanagement VO, die ik toch ken als redelijk nuchtere mensen, zich, zo blijkt uit de reportage, in het avondrood der nieuwe Magiërs vertonen.