'Ik wil toegankelijke muziek maken'; Producer en muzikant Howie B heeft genoeg aan vier opnamesporen

Howie B, die de laatste cd's van U2 en Robbie Robertson produceerde, vindt dat veel muzikanten hun luisteraars afstoten. “Die houding leidt niet tot goede muziek, en ook niet tot een gezond leven”, zegt hij. Zelf maakt de Schot instrumentale muziek.

AMSTERDAM, 1 AUG. Howie B heeft een dochter van drie, noemde zijn debuut-cd Music For Babies en omschrijft zijn nieuwste muzikale resultaten als 'in your lap': gezellig. Toch is zijn werkwijze solitair. Howie B verblijft in zijn eentje in de studio en zet allerlei apparaten tegelijk aan - sequencers, samplers, antieke analoge synthesizers. De toegewijde vader wordt dan een keukenprins, die in zoveel mogelijk pannen tegelijk moet roeren.

Maar een paar maanden geleden heeft hij iets nieuws bedacht: Howie B wil nu tijdens opnames niet meer dan vier geluidssporen gebruiken. Hij kiest voor de beperking en vindt dat hem dat een 'intiem' geluid oplevert. Deze manier van werken is het directe gevolg van zijn baan als producer. Howie B produceerde onder andere de laatste cd van U2 (Pop, 1997) en van Robbie Robertson (Contact From The Underworld of Red Boy, 1998) en, al zegt hij het niet met zoveel woorden, vindt de eindeloze opnametijd en het onbeperkte aantal sporen die tegenwoordig beschikbaar zijn, contraproductief. “Hoe langer je bezig bent, hoe eerder de essentie van wat je wil uitdrukken verloren gaat. Dat zie je vooral bij mensen die dat juist goed kunnen. Ze worden lui.”

Na het atmosferische Music For Babies (1996), maakte Howie B het evocatieve Turn the Dark Off (1997) dat kalm, krakerig en instrumentaal een verhaal vertelt over.. ja, over wat? Over de eenzame tovenaar die schijnbaar onverenigbare geluiden mengt tot melodieuze nummers, waarin gitaar en stem zijn omgevormd tot trompet of basdrum. Over het onderaardse gerommel dat soms onverwacht uit Howie's synthesizer opstijgt. Of over de woede en frustratie die de voedingsbodem kunnen zijn van grote schoonheid.

Want deze subtiele, afgepaste muziek komt voort uit het gevoel 'in de hoek te zijn gedreven', zegt Howie B. “Alles is geboren uit frustratie en dwaling. In mijn eentje in de studio zijn, is tegelijk iets heerlijks en een kwelling. Je moet alles maar zelf bedenken. Als ik het echt niet meer wist dan pakte ik een microfoon en begon wat voor me uit te zingen. Vervolgens samplede ik daar iets trompetachtigs van.” Ook Music For Babies ontstond uit onbehagen. Howie B was even tevoren vader geworden: “Sinds mijn vader me voor het eerst verbood om met de deuren te slaan, toen ik klein was, wilde ik zelf graag kinderen. Dan zou ik ze dat soort dingen nooit verbieden. Integendeel, ik zou zeggen: 'Slam the door!'.

“Ik had allerlei dingen in mijn hoofd die ik voor mijn kind wilde doen. Maar toen kwam er een baby en ik wist me geen raad. Het was geweldig, maar ik had ook een ongemakkelijke gevoel: dat je als vader niets kunt bijdragen; geen borstvoeding geven, dat soort dingen. Er was niemand met wie ik daarover kon praten. Zeker bij mannen onderling is het geen onderwerp van gesprek. Het was een wanhopige situatie. Daarom heb ik toen bedacht dat ik er een plaat over zou maken.”

Hoewel Howie B instrumentale nummers maakt, had hij op het hoesje van zijn vorige cd toch teksten afgedrukt. Het blijken gedichten te zijn van een vriend die hij had uitgenodigd om zich door zijn muziek te laten inspireren. “Toen ik jong was waren platenhoezen een bron van informatie. Die kon ik eindeloos bestuderen: de namen van de muzikanten, technische informatie, tekstregels. Tegenwoordig bekijkt niemand meer die priegelige cd-hoesjes. Met Turn The Dark Off wilde ik niet zomaar wat muziek aanbieden maar iets totaals, dus moest er ook iets te lezen zijn. Ik wilde toegankelijke teksten, want ik heb een hekel aan hoogdravend gedoe.

“Daarom hou ik ook van makkelijk aansprekende muziek. Pretenties scheppen alleen maar afstand, al zijn er genoeg mensen die die afstand bewust creëren. Dat vind ik een tegenstrijdigheid; je maakt toch muziek vanuit de behoefte om te communiceren met mensen, contact te maken. Maar veel muzikanten stoten hun luisteraars ook weer af - in het dagelijks leven bijvoorbeeld willen ze vooral niet met hun liefhebbers geconfronteerd worden. Die houding leidt niet tot goede muziek, en ook niet tot een gezond leven.”

Al heeft zijn muziek geen tekst, volgens Howie B heeft ze wel een thema. “De nummers zijn toch opgebouwd als een verhaal. En voor mijzelf is het effect heel direct. Als ik mijn nummer na een tijdje weer terughoor weet ik precies hoe ik me voelde en waar ik aan dacht op het moment dat ik het maakte. Ik denk dat als dat voor mij geldt, dat het dan ook voor anderen kan gelden.”

Waarom zouden nummers met teksten dan in het algemeen toch gelden als 'herkenbaarder' en 'directer'? “Soms helpt een tekst om je sneller op een bepaalde plek te krijgen. Woorden zijn meestal minder ambigu, er is geen twijfel waar het over gaat. Mensen kunnen bovendien de tekst onthouden en daardoor de melodie ook weer in hun herinnering krijgen. Woorden werken als weerhaakjes van de muziek.

“Instrumentale muziek daarentegen geeft meer ruimte. De luisteraar kan een conversatie aangaan met zichzelf en de muziek in plaats van dat hij iets opgelegd krijgt.”

Voor zijn onlangs verschenen bijdrage aan de cd Suck It And See (een verzamel-cd op het Schotse Pussyfoot-label die muziek biedt die zo bij hijgfilms gebruikt kan worden) legde Howie B zich de beperking op van werken met slechts vier geluidssporen. Het resultaat valt uit de toon bij de andere, veelal zwoele, nummers. Only If It Hurts is schurend en repetitief. Voor zijn in het najaar te verschijnen nieuwe cd wil Howie B juist uitgebreider te werk gaan. Hij zal verschillende zangers vragen om vocale bijdragen. Zo krijgt zijn eigen muziek dan toch ook 'weerhaakjes'.

Howie B's cd's zijn verschenen bij Polydor. Suck It And See verscheen deze week bij Pussyfoot (pussy cdlp069)