Mme la ministre slaat weer toe

PARIJS, 30 JUNI. Madame la ministre déléguée slaat weer toe. Ségolène Royal, onderminister van Onderwijs, en haar minister, Claude Allègre, willen ernst maken met de feminisering van de Franse samenleving. Beroepen en titels moeten voortaan vervrouwelijkt worden, als het kan.

Ségolène Royal heeft uitgelegd dat 63 procent van het personeel in vaste dienst van het ministerie van Onderwijs, de grootste werkgever van het land, vrouwen zijn. Reden voor het ministerie als eerste uitvoering te geven aan een instructie van premier Jospin, die op zijn beurt een soortgelijke richtlijn van premier Fabius uit 1984 nieuw leven inblies.

De acht vrouwelijke bewindspersonen uit de regering-Jospin hadden al eerder laten weten dat zij er prijs op stelden te worden aangesproken met 'Madame la ministre'. Fransen moeten nu dus op veel grotere schaal gaan nadenken over de vraag hoe zij een vrouw taalkundig recht doen. Zo makkelijk is het niet.

In sommige gevallen spreekt de vervoeging voor zichzelf. Een inspectrice naast een inspecteur, een conseillère naast een conseiller, dat gaat nog wel. Woorden eindigend op een medeklinker (médecin, chef) krijgen een vrouwelijk lidwoord, en veranderen niet (la médecin, la chef) of krijgen een -e aan het eind (doyenne naast een doyen). Maar het wordt la professeur en niet la professeuse. Woorden eindigend op -eur vormen een uitzondering op de medeklinkerregel tenzij het werkwoord dat er in zit nog goed herkenbaar is: het wordt une chercheuse, maar une ingénieur.

Toen de dames bewindslieden na het aantreden van de équipe-Jospin hun linguïstische vlag uitstaken, greep de Académie Française onmiddellijk in. Deze instelling, die sinds 1635 waakt over de zuiverheid van de Franse taal, schreef: “Het ministersambt geeft u niet het vermogen de Franse grammatica of het gebruik van de taal te veranderen.” De Académie verdedigde niet alleen het belang van de (continuïteit van de) taal, maar ook de zaak van de vrouwelijke ministers: “Wat u voorstaat zou tegen uw eigen belang kunnen ingaan. Wilt u de segregatie onder ministers bevorderen?”

De linkse ministra's hebben hartelijk gelachen om die koddige Académie, waarvan verschillende leden vaste rubrieken in het rechtse ochtendblad Le Figaro verzorgen. De Académie dreigt nu de Raad van State of de Constitutionele Raad in te schakelen. Voorbeelden van voorspelbare vaagheden en rariteiten heeft ze genoeg: “Hoe willen vrouwelijke advocaten aangesproken worden? Als maîtresse?”

    • Marc Chavannes