Kenniskloof maakt kleine belegger kansarm

De kleine, particuliere belegger klaagt steen en been over zijn achterstand op de beursvloer. Strengere regels om voorwetenschap te voorkomen blijven echter uit.

ROTTERDAM, 30 JUNI. Beleggers blijken steeds vaker over paranormale eigenschappen te beschikken. Niemand kijkt er meer van op dat de beurskoers het nieuws over overnemingen en winst aankondigt: op dinsdag loopt de koers omhoog, op woensdag maakt het beursfonds het nieuws aan de buitenwereld bekend. “De kloof tussen kennis van insiders en van outsiders neemt steeds meer toe”, stelt directeur P. de Vries van de Vereniging van Effectenbezitters. De kleine, particuliere belegger staat buitenspel, maar harde, juridische acties uit die hoek vallen nauwelijks te verwachten. “We krijgen veel klachten binnen van beleggers, maar bijna iedereen stapt onvoorstelbaar gemakkelijk over een tegenvaller heen.”

Voor de toezichthoudende Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) en het ministerie van Financiën is de door De Vries genoemde kloof geen reden om de regels aan te scherpen. In de vorige week verschenen Tussenrapportage van de Integriteitsnota stelt de STE aanscherping van de huidige informatieplicht (zo snel mogelijk het koersgevoelig nieuws naar buiten brengen) niet nodig te vinden. Ook het toezicht wordt niet verscherpt hoewel de nota -die moet leiden tot meer transparantie in de financiële wereld- erkent dat “de kans op voorwetenschap toeneemt naarmate minder goed de hand wordt gehouden” aan de informatieplicht. “De afgelopen jaren zijn onze methodes steeds aangescherpt. Omdat wij elke opmerkelijke koersbeweging bekijken lijkt het aantal affaires misschien toe te nemen, maar dat is niet zo”, aldus de STE in een reactie.

Ook deze maand kon menig belegger weer ervaren dat van een eerlijke strijd op de beursvloer vaak geen sprake is. Neem bijvoorbeeld het incident rond het dranken- en voedingsconcern BolsWessanen dat eerder deze maand plotseling de aandelenomzet de lucht in zag vliegen: op woensdag 17 juni veranderen 1,2 miljoen aandelen van eigenaar, tegen gemiddeld 300.000 op de voorafgaande dagen. Een dag later komt het kwakkelende BolsWessanen met een winstwaarschuwing.

Van meer recente datum is het nieuws van het financiële handelshuis Van der Moolen dat afgelopen donderdag de overname van de Amerikaanse branchegenoot Lawrence, O'Donnell, Marcus bekendmaakte. De mogelijkheid om op Wall Street actief te worden, leidde tot een koersstijging van maar liefst 12 procent tot 237,50 gulden. Opvallender is de koersbeweging op woensdag, toen het aandeel al 16 gulden won. “De orders kwamen vooral van Duits/Zwitserse beleggers”, weet een beurshandelaar. “Daar wist men meer.”

De koersverandering van het aandeel Polygram was minder spectaculair, maar gezien de omvang van het amusementsconcern niet onbelangrijk. Vrijdag 19 juni stond de koers plotseling onder flinke druk en dat was verrassend, omdat de Canadese firma Seagram al in mei een bod op de aandelen (117 gulden) had gedaan. Op de volgende beursdag kwam de aap uit de mouw: gezien de tegenvallende winstverwachtingen bij Polygram verlaagde Seagram het bod met 2 gulden.

Dat de Integriteitsnota niet met strengere regels komt over de meldingsplicht, verbaast De Vries van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) niet. De plicht om zo snel mogelijk met koersgevoelig (overnames, winsttegenvallers) nieuws te komen is volgens hem een wassen neus. “Ik ben bijna tien jaar actief voor de VEB en in die periode is nog nooit een beursfonds op de vingers getikt voor het achterhouden van het nieuws. Bij de fusie van DSM en GistBrocades werd in een tweeregelig persbericht bevestigd dat er inderdaad gesprekken waren. Een paar dagen later bleek alles rond te zijn.”

Ook beleggers in het technologiefonds ASM Lithography zagen zich deze maand geconfronteerd met een winstwaarschuwing bij de voormalige Philipsdochter. De koers op Wall Straat daalde plotseling met 10 procent, terwijl pas een dag later een winstwaarschuwing werd gegeven. “Vreemd, ja”, vond ook financieel directeur W. Verdonschot, “ik had het persbericht toen nog in mijn zak.” Volgens De Vries niet de eerste keer dat belegger van ASML verrast werd. “Eerder had het fonds een aandelensplitsing via de agenda van een aandeelhoudersvergadering bekendgemaakt.”

ASML zegt zelf een onderzoek te zullen doen naar de voorkennis. Of ook de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE) de zaak bekijkt, wil de STE niet zeggen. Omdat de wet het verbiedt, wijdt de STE nooit over mogelijke onderzoeken uit.

De Vries heeft weinig vertrouwen in de huidige controle. “De STE is verschrikkelijk afhankelijk van de effectenbeurs, want die moet de toezichthouder voorzien van informatie. Van de, naar winst strevende, beurs dient het signaal te komen dat er mogelijk iets aan de hand is. De STE moet eerst maar eens formuleren welke informatie precies koersgevoelig is en richtlijnen verstrekken hoe het een en ander bekend moet worden gemaakt. De tweede stap is het cree¨ren van instrumenten om iets te doen wanneer er fouten worden gemaakt: een beursfonds kan nu alleen op de strafbank worden gezet, maar zo'n grote stap leidt snel tot schadeclaims.”

Een beurshandelaar ziet meer in veel hardere maatregelen. “De STE loopt volstrekt achter de feiten aan. Mensen zien dat er op de beurs veel geld te verdienen valt en dat trekt belangstelling. Met de toegenomen openheid bij bedrijven leidt dat tot een voortdurende informatiestroom. Dat kan alleen worden beheerst door regels zoals in Amerika. Iemand die daar iets over zijn resultaten durft te zeggen, verdwijnt direct achter de tralies.”