Joseph Estrada; Held van de 'gewone Filipino'

SINGAPORE, 30 JUNI. Het heeft niets met voetbal te maken, maar oranje is al een tijdlang de favoriete kleur van Joseph Estrada, de nieuwe president van de Filippijnen die vanmorgen zijn ambt heeft aanvaard. Zijn shirts tijdens de wekenlange campagnes dit voorjaar, de spandoeken, de verkiezingsposters, de kussentjes in zijn auto en zijn onafscheidelijke polsbandje, allemaal zijn ze oranje. “Het is de kleur van de verzoening”, legde Estrada onlangs uit, en hij wees op twee oud-presidenten. “De kleur van Marcos was rood, die van Cory Aquino geel. Als je die twee kleuren mengt, krijg je oranje.”

Als het aan de 61-jarige opvolger van president Fidel Ramos ligt, denkt het Filippijnse volk vanaf vandaag in 'oranje' en vergeeft het de oude leiders van dit langgerekte eilandenrijk nu eindelijk eens hun fouten. “Het lijkt wel of wij niet weten hoe we moeten vergeven”, zei Estrada kort na zijn overwinning in de presidentsverkiezingen. En om het goede voorbeeld te geven, stelde hij een daad van ultieme vergeving: de in 1989 overleden oud-president Ferdinand Marcos, wiens gebalsemde lijk al jaren in een familie-mausoleum in het noorden van de Filippijnen ligt, zou van Estrada alsnog een plekje krijgen op de Libingan ng mga Bayani, de Staatsbegraafplaats voor Nationale Helden in de hoofdstad Manila.

Maar de afgelopen dagen bleek dat het Filippijnse volk nog lang niet klaar is voor Estrada's oranje-idealisme. Zijn plan voor een laatste rustplaats voor Marcos bracht een snel escalerende controverse onder het volk teweeg. Velen zien het voorstel van de nieuwe president als een misrekening van jewelste, die volledig voorbijgaat aan de vele littekens die het regime van Marcos op de collectieve psyche van de Filippijnen heeft achtergelaten.

De affaire rond Marcos legt een smet op het begin van Estrada's zesjarige ambtstermijn. De man die zichzelf zo graag afficheert als 'de kampioen van de armen' heeft het gros van zijn achterban blijkbaar verkeerd ingeschat. De Filippijnen mag onder Ramos dan een flinke stap voorwaarts hebben gezet in zijn economische en politieke ontwikkeling, voor vergiffenis van de zwarte jaren onder dictator Marcos is het nog steeds te vroeg.

De misser rond Marcos is een signaal voor Estrada dat er emotionele en sentimentele beperkingen zitten aan de uitvoering van zijn politieke plannen. Net als twaalf jaar geleden, toen het Filippijnse volk de straat optrok in protest tegen het bewind van Ferdinand Marcos en de leider zo uiteindelijk het land uitjoeg, kunnen de 70 miljoen Filippijnen ook anno 1998 hun stem laten horen in gevoelige kwesties. Estrada kreeg tijdens de verkiezingen begin mei weliswaar massaal de steun van de kiezers, maar vanaf nu zullen zij hun nieuwe president kritisch volgen. Zo werkt de democratie in dit Aziatische land.

Toch heeft Estrada voorlopig voldoende krediet om te beginnen aan de invulling van zijn plannen. Met zijn zorgvuldig gecoiffeerde Elvis-kuif geldt Estrada als 'de held van het volk'. Die reputatie deed hij op in talloze rollen als action hero in lokale films. Hij belichaamt in veel opzichten de 'gewone Filipino': hij houdt van drank, gokken en vrouwen en is daar ook nog eens openlijk voor uit gekomen. “Het verschil tussen Bill Clinton en mij is dat Clinton de schandalen heeft en ik de seks”, grapte hij onlangs in een vraaggesprek. “Ik ben de meest belasterde presidentskandidaat uit de geschiedenis van dit land. De kerk, het establishment, de zakenwereld - iedereen was tegen me. Waarom? Zelfs president Ramos heeft zijn eigen affaires, de topmanagers hebben geheime relaties, zelfs priesters hebben ze. Dat is normaal voor mannen. Ik ben de enige die transparant is. Mijn leven is een open boek. Al die andere mensen zijn hypocriet!”

Inmiddels zijn ook veel van zijn tegenstanders 'om'. Stickers met zijn bijnaam Erap ('maatje') sieren niet langer alleen nog de bumpers van de Jeepneys, de taxi-busjes, maar zijn ook steeds vaker te zien op de achterruit van glimmende personenauto's en limousines. Ook zij beseffen dat zij de nieuwe president vanaf nu beter te vriend kunnen hebben. Bovendien is hun aanvankelijke angst dat deze high school dropout, die de Engelse taal maar matig beheerst en het afgelopen jaar in de avonduren bijles economie kreeg, een ramp zou betekenen voor het Filippijnse bedrijfsleven inmiddels goeddeels verdwenen.

Estrada heeft een team van ervaren, in brede kring gewaardeerde politici en gerenommeerde economen om zich heen verzameld die voorlopig weinig zullen veranderen aan de succesvolle politiek die zijn voorganger Ramos de afgelopen jaren inzette. Ramos hielp zijn land af van de pijnlijke bijnaam 'zieke man van Azië' en toverde de Filippijnen om tot een tijgerwelp. Estrada moet er nu voor zorgen dat de verkoudheid die de Filippijnse economie opliep ten gevolge van de Aziatische crisis niet uitgroeit tot een stevige longontsteking. Daartoe zal hij snel een aantal harde economische maatregelen moeten nemen, gebruikmakend van de wetenschap dat het volk meer pikt van een populaire president.

    • Max Christern