Portugal: referendum abortus niet bindend

MADRID, 29 JUNI. Het referendum van gisteren in Portugal over de liberalisering van abortus heeft een minimale voorsprong opgeleverd voor de tegenstemmers: 50,9 procent van de opgekomen kiezers is zich tegen het vrijgeven van abortus tot tien weken in de zwangerschap, 49,1 procent is voor.

Maar omdat 69 procent van de 8,5 miljoen stemgerechtigden thuis bleef, is de volksstemming formeel niet bindend. Daarvoor is een minimale opkomst van de helft van de stemgerechtigden noodzakelijk.

Eerder dit jaar werd reeds een wet aangenomen die voorzag in het liberaliseren van de abortus. De kwestie werd evenwel op verzoek van de conservatieve oppositie en onder grote druk van de katholieke kerk inzet gemaakt van een volksraadpleging. Het is de eerste maal in de geschiedenis van Portugals jonge democratie dat er een referendum is gehouden.

In een eerste reactie onderstreepte een woordvoerder van de regerende socialistische partij dat het parlement nu alsnog het voortouw moet nemen bij het ontwikkelen van een nieuwe wetgeving. Deze mening wordt gedeeld door de communistische coalitiepartners. Van de zijde van de gematigd conservatieve sociaal-democratische oppositie werd evenwel gesteld dat het parlement geen enkele legitimiteit heeft om de wetten voor de hervorming van de abortus door te zetten en dat desnoods de president van de republiek de nieuwe wet met zijn veto moet tegenhouden.

De lage opkomst in het referendum kan worden gezien als de achtergrond van de nipte overwinning van de tegenstanders van het liberaliseren van abortus. Volgens de peilingen zouden juist de voorstanders van de nieuwe wet, die zwangerschapsonderbreking tot tien weken uit de strafwetgeving haalt, in de meerderheid zijn geweest onder alle kiezers. Politiek is de kwestie vooral ongemakkelijk voor de regerende socialisten aangezien premier Antonio Guterres zich persoonlijk een uitgesproken tegenstander van de liberalisering toonde. Guterres' openlijke oproep om tegen te stemmen leidde tot felle kritiek vanuit zijn eigen partij.

Het mislukken van het referendum in termen van belangstelling is tevens koren op de molen van de tegenstanders van een volksraadpleging. Met name in communistische kring waren vraagtekens gezet bij het uitschrijven van een referendum, aangezien het de slagkracht van het parlement uitholt. In principe staat voor later dit jaar nog een tweede referendum in Portugal op het programma. Daarin zou de bevolking zich moeten uitspreken over de regionalisering van Portugal.