Kasteel in de lucht

Den Haag meet zichzelf graag met de groten der aarde. Spoorbanen die de stad doormidden delen en van grote stadsgedeeltes ontoegankelijk gebied maken, dat past niet langer bij de residentie. Nee, daar moet volgens de bestuurders van de stad een project met een internationale allure van de grond komen. De naam is er al: Hoog Hage.

Peter Noordanus, de Haagse wethouder van stadsontwikkeling, legde vorige week samen met een groepje ambtenaren zijn oor te luisteren in Londen. De Britse hoofdstad kende op tal van plekken vergelijkbare problemen met verouderde spoorwegtracés die als een onneembare barrière door stedelijk gebied liepen. Maar in een samenwerking tussen de spoorwegen, het bedrijfsleven en de overheid werd de kans aangegrepen om van lelijk mooi te maken.

Middenin het financiële hart van Londen is nu op de plek waar vroeger de treinen reden een chique pleintje in de vorm van een amfitheater gebouwd, Broadgate. Mensen op de 'tribunes' die in de vorm van terrasjes zijn aangelegd eten er in de middag sandwiches met cottage cheese en drinken een kopje high tea. Af en toe wordt de lunch verstoord door het gerinkel van de mobiele telefoontjes. Beneden op het plein staan drie sportwagens te pronken. De Britten in driedelig grijs kijken ernaar en drinken een glaasje champagne. De treinen hebben zich aan het zicht onttrokken. Ze rijden onder het pleintje door.

Even verderop bij station Liverpool Street stroomt een watervalletje over het stationsplein. Een typisch Brits puntgaaf gazonnetje ligt er zomaar midden in de stad. Croquetfield, staat erop. Noordanus loop er verlekkerd langs. Een station dat niet meer op een station lijkt. Dat wil Den Haag nou ook. “Zie maar”, zegt hij. “Het kan dus.”

Den Haag heeft al enige tijd een prestigieus masterplan in de kast liggen. Dubbel grondgebruik in het centrum van Den Haag. Het gapende gat tussen de Rivierenbuurt en Bezuidenhout moet worden gedicht. Er is plaats voor 600.000 vierkante meter nieuw te bouwen kantoren, winkelcentra, hotels en appartementen. Maar natuurlijk ook voor vertier. Een casino, een zwembad, reastaurants, cafés en mogelijk een sauna moeten ook vlakbij het station verrijzen. Tekeningen en plaatjes van Hoog Hage zijn al maanden geleden vastgelegd in een kleurrijke brochure. Hoog Hage, 'the place to be', is de slogan die in het voorwoord staat vermeld. Voorlopig is Den Haag vooral een bouwput, het ene project is nog niet waterdicht uitgevoerd (de tramtunnel) of er wordt alweer gewerkt aan iets nieuws.

Hoog Hage, waarvoor van het rijk tot het jaar 2020 een bedrag van ongeveer 700 miljoen gulden is vereist, heeft vooralsnog het niveau van dagdromen niet ontstegen. Geld is er niet en de spoorwegen lopen niet echt warm voor de Haagse plannen. Noordanus legt uit in het Londense station Liverpool Street: “In Nederland moet ik eerst praten met ijzerboeren en bielzenbouwers. De spoorwegen hebben alleen oog voor hun rails en de dienstregelingen. De stations worden dan volgestopt met wat winkeltjes en dat is het dan”, zegt hij. De Londense stations zijn daarentegen moderne stadscentra geworden waar toevallig ook nog treinen rijden. “Zo moet dat ook”, meent de PvdA-wethouder.

In Den Haag zal het geld voor het overgrote deel uit het bedrijfsleven moeten komen, maar contacten daarvoor zijn nog nauwelijks gelegd. Den Haag oriënteert zich nog, heet het. Maar de stad is er nu al bang voor dat het laagje stof op het Masterplan gestaag zal groeien. “Nee, we gaan ermee door”, zegt Noordanus, “begin volgend jaar moeten er concrete plannen komen.”

Het tripje naar Londen was bedoeld om te zien hoe andere steden omgaan met de vervoersproblematiek. De Haagse bestuurders zeggen in elk geval één ding geleerd te hebben. Spoorwegen kun je overbouwen en dat kan zelfs zeer mooi. En het Haagse bos vlakbij het station zal het Haagse Hydepark worden.

Het verschil tussen Liverpool Street en het Haagse centraal station is echter dat de vierkante meters grond in de Britse hoofdstad tot de duurste op aarde behoren. Het zal nog wel ven duren voordat de treinrezigers bij het centraal station samen croquet spelen.

    • Koen Greven