Israels isolement in de wereld groeit

Israel komt een een steeds dieper internationaal isolement terecht naarmate de impasse in het vredesproces met de Palestijnen voortduurt.

TEL AVIV, 29 JUNI. Israels president Ezer Weizman heeft vanmorgen opgeroepen met spoed algemene verkiezingen te houden. Volgens Israelische commentatoren is deze stellingname een nieuw hoogtepunt in de aanhoudende confrontatie tussen Weizman en premier Benjamin Netanyahu over het in een ernstige crisis verkerende Israelisch-Palestijnse vredesproces.

Weizman heeft verscheidene keren duidelijk laten uitkomen Netanyahu verantwoordelijk te houden voor de impasse in het vredesproces. Zijn woordvoerder zei vanmorgen dat de president zich daar zeer ernstige zorgen over maakt.

Aanleiding tot het initiatief van vanmorgen om een uitspraak van het volk te vragen is het besluit van Netanyahu in ieder geval voorlopig af te zien van het houden van een referendum over verdere terugtrekking uit de Westelijke Jordaanoever. “Als hij (Netanyahu) na de verwerping van het referendum toch wil weten wat het volk denkt, is het houden van algemene verkiezingen de aangewezen weg”, zei Weizman.

“De oproep van Weizman is niet alleen tegen Netanyahu maar ook tegen de Israelische democratie gericht”, reageerde minister Limor Livnat vanmorgen uit naam van Netanyahu. “De president moet zich niet met de politiek bemoeien. Dat is zijn zaak niet.”

De achtergrond van Weizmans poging via algemene verkiezingen een einde te maken aan het premierschap van Netanyahu is niet alleen zijn bezorgdheid over de crisis met de Palestijnen maar ook het daaruit voortvloeiende snel groeiende internationale isolement van Israel. “Zelfs Holland ziet af van het sturen van een (diplomatieke) delegatie naar Jeruzalem deze week”, meldde de Israelische tv gisteravond. Deze uitspraak volgde op een korte analyse van het isolement van Israel in de Veiligheidsraad van de VN over de kwestie Jeruzalem.

Israel kan deze week niet rekenen op een automatisch Amerikaanse veto in de Veiligheidsraad op een resolutie waarin Netanyahu's plannen om een groot bestuurlijk Jeruzalem te stichten worden gehekeld. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright heeft dit Israelische idee vorige week snel veroordeeld als “een provocatie”. Volgens Israelische waarnemers kunnen de VS na zo'n duidelijke stellingname niet met goed fatsoen met een veto op de proppen komen om een resolutie waarin Israel wordt veroordeeld in de kiem te smoren.

Dat Israels internationale positie onder Netanyahu snel erodeert valt ook af te leiden uit de zee van kritiek die zijn idee om een tweede Madrileense vredesconferentie te houden sedert enkele dagen overspoelt. De Egyptische president Mubarak heeft dit idee afgedaan als een poging zich aan de in het akkoord van Oslo vastgelegde terugtrekking van de Westelijke Jordaanoever te onttrekken. De Palestijnse leider Yasser Arafat riep Netanyahu op zich te houden aan reeds gesloten overeenkomsten, in de eerste plaats Oslo. Voordien had de woordvoerder van het State Department Netanyahu al duidelijk gemaakt dat het verstandiger is zich op het uitvoeren van de overeenkomsten met de Palestijnen te concentreren.

De internationale kritiek op Netanyahu kan zich voeden met het steeds heftiger binnenlandse debat. Netanyahu's proefballon om een referendum over terugtrekking te houden, stuitte niet alleen bij de oppositie maar ook binnen de regering op zeer scherpe kritiek. Ook zijn voorstel om een tweede vredesconferentie te houden doet bij tal van ministers de wenkbrauwen fronsen.

Netanyahu heeft gisteren duidelijk gemaakt zich niets van de binnenlandse en buitenlandse kritiek, of die nu uit het Westen of de Arabische wereld komt, aan te trekken. Bij een tv-vraaggesprek verscheen hij echter voor de eerste maal slecht geschoren en vermoeid. Zijn verschijning op het tv-scherm leek strijdig met zijn uitspraak ongeacht de kritiek “op zijn doel af te stevenen”.

Netanyahu ontleent zijn uitgesproken zekerheid aan reeksen opiniepeilingen die een duidelijke voorsprong laten zien op Ehud Barak, de leider van de Arbeidspartij. Hij presenteert zich kennelijk met succes aan het Israelische volk als een patriot die over de veiligheid van het land tegen alle kritiek in waakt. De Israeliërs zijn niet erg ontvankelijk voor de ongelooflijk scherpe kritiek op Netanyahu in de media, die door de premier zelf al eens als “vuilnis” zijn omschreven.

    • Salomon Bouman