Is de politie te koop?

De Arnhemse burgemeester P. Scholten wil, zo bleek dit weekeinde, tijdens een voetbaltoernooi in het nieuwe stadion Gelredome agenten in hun vrije tijd extra laten werken. De Engelse organisator betaalt de kosten.

ROTTERDAM, 29 JUNI. De Arnhemse burgemeester Scholten wil bij een internationaal vriendschappelijk voetbaltoernooi begin augustus enkele tientallen agenten in hun vrije tijd laten werken. De organisator van het toernooi betaalt de kosten (ongeveer 25.000 gulden). Is de politie te koop? Scholten vindt van niet. Hij benadrukt dat de organisator geen zeggenschap over de politie koopt, die blijft in handen van de gemeente. “Het motto wie betaalt, bepaalt gaat hier niet op.”

Niettemin stuit zijn plan op fel verzet. Minister Dijkstal (Binnenlandse Zaken) heeft het gemeentebestuur van Arnhem vanmorgen om opheldering gevraagd en de VVD-fractie in de Tweede Kamer heeft vragen gesteld. Burgemeester d'Hondt van Nijmegen, tevens voorzitter van het korpsbeheerdersberaad, is ronduit tegen. Hij wijst erop dat bij de invoering van de nieuwe Politiewet uitvoerig is gesproken over het doorberekenen van politiekosten. “We zijn toen tot de conclusie gekomen dat we daar niet aan moeten beginnen. Het zet de deur open naar betaalde politie. Dat is principieel onjuist, de politie is er voor het publieke domein”, zegt D'Hondt. Volgens d'Hondt moet zijn collega in Arnhem prioriteiten stellen. “Als hij dat toernooi zo belangrijk vindt, dan moet hij dat met reguliere politie-inzet oplossen.”

De Engelse organisatie die het internationale Umbro-voetbaltournooi organiseerde, wilde aanvankelijk naar de Amsterdamse Arena. Maar burgemeester Patijn gaf geen toestemming, omdat de Gay Games op datzelfde moment plaatsvinden. De organisatie klopte uiteindelijk bij Arnhem, met het gloednieuwe stadion Gelredome, aan. Burgemeester Scholten had er wel oren naar. “Een burgemeester die voetbalwedstrijden weigert, krijgt veelal niet de sympathie van burgers en de KNVB.”

Maar een groot deel van Scholtens korps heeft begin augustus vrij. Hij bedacht de volgende oplossing. De Engelse organisator, Acorn Stadia Advertising, kan een aantal van deze agenten inhuren. Ze kiezen zelf of ze al of niet mee doen. Ze krijgen 200 gulden netto per avond. De gemeente betaalt, maar schuift de rekening door naar de organisator. “Dat is niet verboden”, meent Scholten. Als de organisator niet had meebetaald had Scholten het toernooi verboden, zegt hij. En de organisator heeft ook concessies moeten doen. “Eerst wilde men ook Ajax mee laten doen. Maar dan moet ik zeker driehonderd extra politie-agenten inzetten en dat gaat niet in de vakantieperiode. Toen heeft de organisator er vanaf gezien Ajax uit te nodigen.”

Scholtens timing is overigens niet toevallig. “We overleggen momenteel over de inzet van politie voor het komende voetbalseizoen. En we zitten echt met een groot probleem.” Daarnaast overleggen de onderhandelaars voor een nieuw, paars kabinet dezer dagen over de te besteden miljarden in de komende kabinetsperiode.

“In het algemeen keuren we het doorberekenen van politiekosten af”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken. “Nu is het de gemeente die betaalt, volgende keer een buurt, dan een popconcert. Waar leg je de grens?” Volgens haar kan het ministerie echter weinig doen om dit te voorkomen. “De korpsbeheerder moet zeggen: Hier doe ik niet aan mee.” Het argument dat er te weinig 'blauw' is gaat volgens haar in Arnhem in ieder geval niet op. “Het zijn agenten die in hun vrije tijd werken of overwerken. Dus een tekort is er kennelijk niet.”

Het optreden van politieagenten bij voetbalwedstrijden kostte de schatkist in het voetbalseizoen '96-'97 bijna vijftien miljoen gulden, zestien procent meer dan het seizoen daarvoor. Onlangs pleitte de Arnhemse korpschef C. Bakker er ook al voor dat clubs in het betaald voetbal te laten meebetalen aan de inzet van politie rond voetbalwedstrijden. De hoofdcommissaris wilde een soort legesverordening instellen voor de voetbalcompetitie. De jaarlijkse heffing zou gebaseerd kunnen worden op de politiekosten in het voorgaande seizoen. Volgens Bakker, die in de Raad van Hoofdcommissarissen belast is met voetbalzaken, is de grens bereikt “dat burgers bereid zijn te betalen voor de politie-inzet bij evenementen waaraan sommige personen en organisaties, zoals de voetbalclubs, veel geld verdienen”. De KNVB voelde niets voor het voorstel.

Behalve in verband met grote voetbaltoernooien klinkt de de roep om betaalde politie vooral op het platteland, waar luttele politiewagens vaak een groot gebied moeten bestrijken. Na ernstige rellen in februari, waarbij de politie tegenover grote aantallen discogangers kwam te staan, besloot de Brabantse gemeente Landerd de drie discotheken in de gemeente te vragen mee te betalen aan extra politiehulp. Begin deze maand sloot burgemeester M. Kooijmans van Landerd een convenant voor twee jaar met de regiopolitie Brabant-Noord. Vanaf aanstaande zaterdag rijdt er van elf uur 's avonds tot vijf uur 's morgens een extra surveillance-wagen. Tot nu toe was er elke zaterdagavond slechts één politieauto met twee agenten beschikbaar.

De extra politie-inzet kost Landerd per jaar ongeveer 35.000 gulden. Die worden deels betaald door de discotheken. Volgens een politiewoordvoerder worden de extra diensten voorlopig met “creatieve oplossingen” geregeld met overuren en mogelijk de inzet van agenten uit andere korpsen. Het is volgens hem al eens gebeurd dat Brabantse agenten verlof opnamen om in Zeeland extra uren te maken.

In Den Haag hebben de politieke partijen inmiddels gehoor gegeven aan de roep om meer agenten. De onderhandelaars Wallage (PvdA), Bolkestein (VVD) en De Graaf (D66) “praktisch” een akkoord bereikt over de politie voor het tweede paarse kabinet. De komende vier jaar moeten er vijfduizend agenten extra op straat komen - ook in de dorpen en steden buiten de Randstad. De korpsen moeten een deel van die agenten wel zelf ophoesten. Door efficiënter te werken moeten ze tweeduizend mensen vrijmaken. Daarnaast moeten ze een deel van het huidige adminstratief personeel de straat opsturen.

“Een sigaar uit eigen doos”, concludeert burgemeester Scholten van Arnhem met ingehouden woede. “We hebben in Nederland minstens zevenduizend extra agenten nodig en extra geld om de korpsen weer financieel gezond te maken.”

Enkhuizen huurt beveiligers

De gemeente Enkhuizen sluit vanmiddag een convenant met de politie en de horeca voor inzet van acht particuliere beveiligingsbeambten van het Friese bedrijf Schaaf rond de jachthaven en in het horecagebied.

Horeca-uitbaters betalen de helft van de kosten voor het horecagebied (in totaal 30.000 gulden). De kosten voor het havengebied (100.000 gulden) betaalt de gemeente zelf. De constructie is afgesproken voor een jaar. Volgend jaar hoopt Enkhuizen bij de politie extra capaciteit te kunnen huren, aldus een woordvoerder van de gemeente.

De beambten, die bij de gemeente worden aangesteld als 'onbezoldigd ambtenaar', zullen in koppels per fiets in de desbetreffende gebieden patrouilleren. Bij de grote jachthaven van Enkhuizen zal dat gedurende de zomer elke avond gebeuren, in het uitgaansgebied en bij speciale evenementen als de harddraverij en de zogenoemde Lappendag, een grote jaarmarkt.

Lappendag trekt volgens de gemeentewoordvoerder ongeveer vijftienduizend bezoekers. Enkhuizen heeft ruim zestienduizend inwoners.

De maatregelen zijn preventief; grote incidenten hebben zich in het uitgaansleven van Enkhuizen nog niet voorgedaan. Een proef met particuliere beveiligers is vorig jaar goed bevallen. “Die twee jongens op mountainbikes verbeterden de situatie aanzienlijk.”

Volgens de woordvoerder van de gemeente is er vooral 's avonds te weinig politie in de regio Westfriesland-Oost, waar Enkhuizen deel van uitmaakt. “We hebben dan twee auto's voor een gebied van vierhonderd vierkante kilometer. Als er aan de andere kant iets gebeurt is die een uur onderweg.”