Ernstige valutacrisis treft Zuid-Afrika

JOHANNESBURG, 29 JUNI. De Zuid-Afrikaanse rand daalde vandaag verder en bereikte omstreeks het middaguur een laagterecord van 6,09 rand tegen de dollar. De koers van de munteenheid ging vrijdag al onderuit met 5,6 procent ondanks steunaankopen van verscheidene centrale banken. Zuid-Afrika's minister van Financiën Trevor Manuel keerde het weekeinde overhaast terug van een bezoek aan de Verenigde Staten om de ernstige valutacrisis in zijn land te helpen bezweren.

Volgens valutahandelaren sprongen de centrale banken van onder meer de Verenigde Staten en Groot-Brittannië bij om de koersval van de rand te stoppen. De centrale bank van Zuid-Afrika zelf heeft niet genoeg deviezenreserves om speculatie tegen de rand tegen te gaan. Ook een forse verhoging van de rente in de afgelopen week bood geen soelaas.

De aankopen van rands met Amerikaanse dollars hadden weinig effect. De dollarkoers sloot vrijdag op 5,95 rand tegen 5,62 rand op donderdag. Dat betekende voor de Zuid-Afrikaanse munteenheid een waardevermindering van 5,6 procent. Vanmorgen ging de daling door waardoor de dollar op ruim 6 rand uitkwam. Sinds half mei daalde de koers van de rand al met 17 procent.

De rand is onder druk geraakt door het uitstralingseffect van de financiële crisis in het Verre Oosten en de economische problemen in Zuid-Afrika zelf.

Het land heeft te lijden onder het lage peil van de prijzen van grondstoffen, die een belangrijk deel van de export uitmaken. Nu de centrale bank steeds machtelozer wordt, zien valutaspeculanten hun kans schoon.

De president van de centrale bank, Chris Stals, zei in het weekeinde tegenover de krant Sunday Times dat de zwakte van de rand vooral het gevolg is van speculatie, en niet zozeer van de economische situatie. Volgens hem heeft een groot Amerikaanse beleggingsfonds vrijdagmiddag in New York grote hoeveelheden rands op de markt gebracht. Stals gaf aan dat de centrale bank pas na de opening van de wisselmarkten deze week zal besluiten tot eventuele verdere actie.

Door de acute valutacrisis komt ook de alliantie tussen het regerende ANC, de vakbeweging en de Zuid-Afrikaanse communistische partij steeds meer onder druk te staan. De ANC-leiders zijn voor een overtuigende overwinning bij de algemene verkiezingen van volgend jaar afhankelijk van de steun van de South African Trade Unions (Cosatu) en van de communisten (SACP). Maar het beleid van tekortreductie en van privatisering, zoals dat door het ANC wordt gevoerd, wordt scherp veroordeeld door deze linkse bondgenoten.

Zaterdag sloot de Cosatu een vierdaags congres af met een frontale aanval op de particuliere sector wegens 'massale desinvesteringen, epidemische speculatie en het ondermijnen van de munteenheid'. Het invloedrijke vakverbond oefende verder felle kritiek op het huidige beleid van 's lands monetaire autoriteiten en riep op tot meer staatsinvloed in de Zuid-Afrikaanse economie.

Secretaris-generaal Charles Nqakula van de SACP verweet de Zuid-Afrikaanse regering zaterdag op zijn beurt dat het huidige overheidsbeleid heeft geleid tot massaal verlies van werkgelegenheid. (DPA, Reuters, ANP)