Braziliaan Dunga loopt mopperend van het veld na wervelende show; Een allesbepalende spelmaker; Chilenen kansloos onderuit tegen wereldkampioen

Het feest van de Braziliaanse artiesten is begonnen. Eindelijk was er de sprankeling en de spelvreugde. Chili werd op indrukwekkende wijze met 4-1 verslagen. Het was de overwinning van Dunga, hun leider.

PARIJS, 29 JUNI. Zal er op z'n minst nog een keer zo heerlijk, sprankelend, kunstzinnig en meeslepend worden gevoetbald als de Brazilianen zaterdag in de tweede helft tegen Chili deden? Zal het feest van de voetbalartiesten dan toch nog komen? Het feest van Ronaldo, Rivaldo, Denilson, Leonardo en Roberto Carlos, van de swingende combo van Carlos Caetano Bledorn Verri, bijgenaamd Dunga.

De solo's en doelpunten van Ronaldo mogen dan soms adembenemend mooi zijn en de balbehandeling van Rivaldo en Denilson van een uitzonderlijke orde, zonder Dunga zouden ze niet kunnen. Zonder het leiderschap van de 34-jarige middenvelder zou het Braziliaanse elftal bestaan uit kunstenaars die slechts een onemanshow willen opvoeren. Daarop is op zich niets tegen, maar om wereldkampioen te worden moet worden samengewerkt, beseft de oudste Braziliaan.

Dunga eist altijd de bal op, verspeelt de bal nooit, hij dicteert het Braziliaanse tempo, geeft in harde woorden en met dwingende gebaren aanwijzingen en bepaalt wanneer de bal in de diepte moet worden gespeeld. Meestal doet hij dat zelf, met een prachtige, perfecte, lange pass. Hij is de Braziliaanse leider. Zelfs bondscoach Zagallo en technisch directeur Zico die op de trainersbank zitten, kunnen niet voorbij aan Dunga - ze moesten eens durven. Dunga is de baas. Bijna niemand in Brazilië twijfelt er aan dat de man die sinds een paar jaar in Japan voetbalt, binnenkort bondscoach wordt.

Wie niet naar Dunga luistert, krijgt een uitbrander. Zoals hij zaterdag in het Parc des Princes van Parijs de allerwegen bekritiseerde Braziliaanse verdedigers aanpakte wanneer ze weer iets verkeerd deden, was van een ongekend leidersniveau. En het moet gezegd: Aldair (1 meter 87) en Junior Baiano (1 meter 93) kweten zich opmerkelijk goed van hun taak tegen de gevaarlijke en kopgrage Chileense spitsen Zamorano en Salas. Brazilianen kunnen heus wel verdedigen, maar altijd liggen hoogmoed, gemakzucht en speelsheid op de loer. En daar is Dunga alert op.

Dunga wordt hij genoemd, omdat hij in zijn jeugd leek op Dopey, de kleinste dwerg en lieveling van Sneeuwwitje. Op zijn oren na is elke gelijkenis met de dwerg uit het sprookje verdwenen. Dunga is bijna niemands lieveling meer. Dat wil hij ook niet. Wanneer er wordt gevoetbald, dient er gestreden worden, voor elke meter, voor elke bal, met of zonder het talent van een balgoochelaar.

Dunga, die na het WK afscheid neemt van het nationale elftal, wil voor de tweede keer in zijn loopbaan met de wereldbeker in zijn handen staan. Om dat te bereiken moet iedereen in het Braziliaanse kamp doordrongen zijn van het nut van effectief voetbal. Eén speler beseft dat volgens hem maar niet: Bebeto. Daarom kreeg deze in de wedstrijd tegen Marokko in niet mis te verstane woorden te horen wat hij fout deed. Hij zou Bebeto tot diep in zijn hart hebben beledigd. Nu moet dat natuurlijk kunnen in het vuur van de strijd, als ze na afloop maar weer vrienden zijn. Maar vooral de Braziliaanse pers vond toch dat Dunga te ver was gegaan. Niet Bebeto maar Dunga kreeg de schuld van het onzekere Braziliaanse spel.

Een Braziliaanse journalist die geen citaat van Dunga in zijn verslag heeft staan, doet zijn werk niet goed. Dus wat deed Dunga na afloop van de wedstrijd tegen Noorwegen die in de laatste minuut verloren ging? Hij betrad de mixed zone (het hok waar honderden journalisten citaten ophalen), zweeg en liep door. Oei, wat waren de Brazilianen beledigd. Een paar dagen later legde hij uit dat ze wel moesten weten met wie ze te doen hebben. Met de baas zelf - en die duldt geen tegenspraak.

Een andere reden van zijn kritiek op Bebeto is, dat deze de vervanger is van Romario, al tien jaar lang de vriend van Dunga. Romario mocht de laatste tijd dan wel eens slecht voetballen, Dunga vond dat alleen hij in staat was Ronaldo in de aanval te steunen. Toen vlak voor het WK Romario huilend het trainingskamp verliet omdat zijn blessure maar niet wilde genezen, toonde Dunga zich diep teleursgesteld. Wat nu? Ronaldo kan niet zonder Romario, vond hij. Een Ronaldo kan zeker niet met Bebeto spelen. Toch stelde Zagallo elke keer weer Bebeto op, want met de solist Denilson meende hij meer risico te nemen. Ook tegen Chili speelde Bebeto en tot voortdurende woede van Dunga opnieuw zwak. Halfweg de tweede helft werd hij uit zijn lijden verlost. En toen kwam Denilson, de 20-jarige lieveling van Pelé. Toen kon het feest eindelijk beginnen. Zo voorzichtig en het tempo drukkend de Brazilianen de wedstrijd tegen de gretige Chilenen waren begonnen, zo feestelijk rondden ze de wedstrijd af. Dunga zelf stond al binnen een kwartier aan de basis van het eerste doelpunt. Hij legde de bal uit een vrije trap van grote afstand op het hoofd van Cesar Sampaio, die raak kopte: 1-0.

Een kwartiertje later schoot Roberto Carlos uit een vrije trap de bal in de muur en weer stond Cesar Sampaio klaar, nu schoot hij raak: 2-0. Kort voor de rust mocht Ronaldo een strafschop nemen, nadat hij door doelman Tapia omver was gelopen. Ronaldo scoorde 3-0, de wedstrijd was beslist.

Zoals de Brazilianen in de tweede helft speelden, zo snel en indrukwekkend speelden ze al tijden niet meer. Het werd hen weliswaar een beetje gemakkelijk gemaakt door de Chilenen, omdat die maar bleven aanvallen. Het was leuk dat eerst de altijd scorende Salas met het hoofd 3-1 mocht maken, alvorens Denilson, Rivaldo, Leonardo, Carlos Roberto en Ronaldo het Chileense doel met de ene na de andere snelle en vloeiende aanval bestookten. Ronaldo maakte 4-1 en zag na een wonderschone combinatie de bal van zijn voet tegen de lat ketsen.

De Brazilianen hadden nog twee of drie treffers kunnen maken, maar ze waren al tevreden met vier. Bondscoach Zagallo, de Braziliaanse supporters en alle anderen die voor vermaak waren gekomen ook. Rest de vraag welk land Brazilië kan verslaan als ze zo spelen, zo sterk en alert in de verdediging, zo speels, snel en balvaardig in de aanval. Slechts één man was niet tevreden. Terwijl alle Brazilianen glunderden van plezier, liep Dunga mopperend het veld af. Hij beseft dat Brazilië pas wereldkampioen is wanneer het de finale wint.

    • Guus van Holland