VREEMD GEDRAG VAN MUNTEN IN DE METRO VAN CARACAS

In de Metro van Caracas, de hoofdstad van Venezuela, kunnen vreemde dingen gebeuren. Als er toevallig bij een deur een munt op de vloer ligt, kantelt die tijdens het optrekken van het rijtuig aan één kant omhoog. Naarmate de snelheid van het voertuig toeneemt, gaat de munt steeds meer rechtop staan, maar echte levitatie (het helemaal los komen van de vloer) vindt niet plaats. Heeft de metro na tien tot twintig seconden zijn volle snelheid bereikt, dan valt de munt weer neer. Het verschijnsel treedt ook op wanneer een munt in de palm van een hand, op enkele tientallen centimeters boven de vloer, wordt gehouden. Meerdere munten kunnen zich zelfs aaneenrijgen tot een soort ketting, die dan schuin omlaag hangt.

Dit intrigerende verschijnsel, met al zijn varianten, wordt beschreven en geïllustreerd in het meinummer van het European Journal of Physics. Hoewel het verschijnsel slechts kort duurt, heeft men er tijdens proefritten foto's van kunnen maken en metingen aan kunnen verrichten. Het blijkt veroorzaakt te worden door het magnetisch veld dat geproduceerd wordt door een grote spoel die zich onder de vloer van de rijtuigen bevindt en als elektrisch filter in het aandrijfsysteem fungeert. Daardoor treedt het verschijnsel alleen op bij de deuren en wanneer de motoren in werking zijn. Tijdens het afremmen blijven de munten (eenheid: bolivar) gewoon liggen.

Tijdens het optrekken loopt door de spoel een stroom van 550 tot 600 ampère. Deze induceert een magnetisch veld dat deels wordt afgeschermd door het chassis van het voertuig, maar op 40 cm boven de vloer toch nog zo'n 50 gauss kan bedragen: honderd maal de sterkte van het aardmagnetisch veld. De kanteling van de munten ontstaat niet door wervelstromen in het muntmateriaal, een legering van nikkel en ijzer, maar door wisselwerking met de permanente magnetische dipolen in het metaal. De onderzoekers denken dat het verschijnsel ook moet kunnen worden waargenomen in andere ondergrondsen, met name die in Canada, Chili, Frankrijk, Japan en Spanje. Zij vermelden echter niet of dat dan ligt aan de metro-aandrijving, de munten, of een combinatie van beide.

    • George Beekman