Verzekeraars bezorgd na arrest over vergoedingen

ZEIST, 27 JUNI. Een van de grondbeginselen van het Nederlandse verzekeringsstelsel is strijdig met het vrij verkeer van goederen en diensten in de Europese Unie. Dit bleek gisteren op een studiebijeenkomst in Zeist van Zorgverzekeraars Nederland, de organisatie van ziekenfondsen en ziektekostenverzekeraars.

Aanleiding voor de bijeenkomst waren twee recente arresten van het Europese Hof, verschenen op 28 april. Het ging om de vergoeding van een in België aangeschafte bril en een in Duitsland ondergane orthodontische behandeling van twee Luxemburgse ziekenfondsverzekerden. Het Hof verplichtte het Luxemburgse ziekenfonds beide volgens nationale tarieven te vergoeden. De verzekerden hadden ook niet van te voren toestemming hoeven vragen aan hun verzekeraar, zoals een Luxemburgse regel voorschreef. Het Hof achtte die regel belemmerend voor het vrij verkeer van medische goederen en diensten.

In het licht van deze arresten is onzeker of de zogenoemde contracteerverplichting in stand kan blijven, een van de grondbeginselen van het Nederlandse verzekeringsstelsel. Dit houdt in dat verzekeraars alleen zorg vergoeden die is verleend door behandelaars met wie zij een contract hebben. Omdat Nederlandse verzekeraars zelden buitenlandse zorgaanbieders contracteren, is deze regeling in de praktijk discriminerend voor niet-Nederlanders. Zo vormt zij een belemmering voor het vrij verkeer van medische diensten.

De Nederlandse verzekeraars verkeren door de arresten in grote verwarring over de vraag of ze buitenlandse rekeningen van hun klanten wel of niet moeten vergoeden. De Luxemburgse overheid heeft inmiddels laten weten dat zij behandelingen elders in Europa vergoedt, zolang het geen ziekenhuiszorg betreft. Minister Borst heeft zich nog niet over de zaak uitgelaten. Een ambtelijke werkgroep onderzoekt de gevolgen van de arresten en zal binnenkort rapporteren. Ook in andere Europese landen breken juristen zich het hoofd over de arresten.

Volgens J. van Wesemael, directeur verzekeringen en prijsbeleid op het ministerie van Volksgezondheid, zijn de arresten niet zonder meer van toepassing op Nederland. Volgens hem verschilt de Nederlandse situatie te veel van die van Luxemburg. Nederlandse ziekenfondsverzekerden ontvangen zorg in natura, waarvoor premie is betaald. Luxemburgse verzekerden dienen nota's in en krijgen hun geld teruggestort, het zogenoemde restitutiesysteem.

Maar volgens F. du Pré, universitair docent Europees recht aan de Erasmusuniversiteit, zijn de arresten voor Nederland onverkort geldig. Ook in de huidige Nederlandse praktijk komt alleen zorg in eigen land voor vergoeding in aanmerking. Verzekeraars zien hulp in het buitenland als uitzondering en vergoeden vaak alleen na toestemming vooraf. Die benadering is door het Hof verworpen.

Volgens secretaris J. Bultman van de Ziekenfondsraad kan het Nederlandse stelsel de Europese toets doorstaan als de discriminatie van buitenlandse zorgaanbieders wordt opgeheven. De Nederlandse ziekenfondsen moeten gewoon wat buitenlandse behandelaars gaan contracteren, meent hij. Anderen betwijfelen of dit volstaat. “De vraag is of je een klant nog uit het buitenland weg kunt houden met het argument dat je met de behandelaar geen overeenkomst hebt”, zegt R. Dehue, hoofd juridische zaken bij Nuts verzekeringen. Du Pré meent van niet. Dit betekent dat een Nederlander die zich laat opereren bij een willekeurige Belgische orthopeed zijn behandeling gewoon - volgens Nederlands tarief - vergoed moet krijgen.

T. Lugtenberg van de Ziekenfondsraad verzet zich hiertegen. “Het kan niet zo zijn dat verzekerden in Nederland alleen terecht kunnen bij gecontracteerden, terwijl het vrijheid blijheid is in België.” Hiermee komt het hele Nederlandse stelsel op de helling. “Ik heb in Utrecht een contract met honderd fysiotherapeuten”, zegt een aanwezige verzekeraar. “Maar er wonen er driehonderd.” De tweehonderd zonder contract worden gediscrimineerd als verzekerden wel een beroep mogen doen op een Belg zonder contract, betoogt hij. Dit soort 'omgekeerde discriminatie' valt niet onder Europees recht.

“Als ik een van die tweehonderd fysiotherapeuten was verhuisde ik morgen naar Baarle Nassau”, zegt een vrouw. Aan de Belgische kant wel te verstaan.