Haarlemmerhypotheekolie

In een huis aan huis bezorgd blaadje van hypotheekbemiddelaars staat: 'Voor heel wat mensen is een hypotheek een schuld. En schulden los je zo snel mogelijk af. Wij denken daar heel anders over: Een hypotheek is een waardevol bezit.' En passant wordt in het blad een pensioentekort aangevuld, maximaal belastingvoordeel behaald, een huis verbouwd en gekeken naar de studie van de kinderen. De hypotheek als wonderolie.

Het periodiek van een andere keten bemiddelaars schrijft: 'Het afsluiten van een hypotheek heeft grote financiële consequenties waar u wellicht niet altijd bij stil zal staan. Uw totale maandelijkse uitgaven zullen namelijk jarenlang mede bepaald worden door uw maandelijks te betalen hypotheeklasten.' Een eerlijke benadering. Er schuilt echter een adder onder het gras. Het artikel gaat over een verzekering die de nadelige (hypotheek)gevolgen moet opvangen ingeval van arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en ernstige aandoeningen.

Dit is het standpunt van de vereniging Eigen Huis. 'Advies over hypotheken kunt u op iedere hoek van de straat krijgen. Banken en ketens van hypotheekadviseurs, makelaars en andere vastgoedbemiddelaars, en de meeste tussenpersonen in verzekeringen staan te popelen om u met raad en daad terzijde te staan. Om het hardst roepen zijn dat hun adviezen gratis en objectief zijn. Helaas: dat is niet waar.'

Door alle ophef en reclame rond leningen en hypotheken halen veel mensen de ware aard van bezittingen en schulden door elkaar. Een hypotheek is net als een lening een ordinaire schuld. Je betaalt er kosten voor, rente en de aflossing moet een keer op tafel komen. Goedschiks of kwaadschiks.

Een echtpaar zestigers uit de buurt Hengelo wil straks genieten van het leven, zonder tweede huis, dure auto's en andere statussymbolen. Zij beschikken over een inkomen en vermogen om over naar huis te schrijven. Genoeg om er een tweede paar, zelfs met pensioenbreuken, bij te onderhouden, bij wijze van spreken. Binnenkort schenken ze hun kinderen de bekende eenmalige circa 40 duizend gulden en moet er een nieuwe auto komen. Ook daar is ruim voldoende geld voor.

Meneer schrijft: 'Het moet mogelijk zijn om daarvoor bijvoorbeeld 100 duizend gulden te lenen. De rente is laag en we kunnen de rente en aflossing makkelijk betalen. Is dit verstandig?' Nee, je leent toch geen geld omdat de rente laag is en de aflossing geen probleem is. Je leent uit nood (wat niet leuk is), om een kraskrapte te overbruggen of om te investeren in een waarde - een huis, een eigen zaak, effecten - die aantoonbaar meer oplevert dan de leningskosten. En daarnaast lenen mensen om een fiscale constructie op te zetten.

Verder dubt meneer over zijn spaarhypotheek (combinatie van lenen en verzekeren om de schuld af te lossen) die over zeven jaar afloopt. Dan wil hij de hypotheek niet aflossen en de mee verbonden kapitaalverzekering door laten lopen. Een zogenaamde doorloop- of open eind-constructie. De fiscus ziet deze afwijking van de beoogde aflossing als belastingontduiking en kan onder meer de aftrek van de hypotheekrente weigeren. Dit is een kwestie met vele haken en ogen, waarover de belastingrechter naar verwachting een keer uitspraak zal doen. Komt tijd, komt raad.

Een Groningse lezer gaat een huis verkopen en de hypotheek aflossen. Daarna zit hij met bijna twee ton aan liquide middelen. Op een ander huis loopt een aflossingsvrije hypotheek van een ton, die hij met maximaal 10 procent per jaar mag aflossen. In vier jaar tijd kan die schuld dus afgelost zijn. Is dat verstandig, vraagt hij. Of kan ik het vrijkomende geld beter beleggen?

Het zijn bekende vragen, die de stellers zelf moeten beantwoorden. Wie zijn schulden aflost, wordt niet armer. Een tegeltje met die spreuk hangt niet aan de muur van bedrijven die geld uitlenen. Bij een betrekkelijk laag inkomen loont aflossen extra, omdat het zelf betaalde deel van de rente groter is dan dat van een belastingbetaler in het 60 procent tarief.

Wanneer de Groninger wil beleggen om het beleggen ('de beurs is een loterij zonder nieten') doet hij aan speculeren. Daar is niets op tegen, het is zijn geld en een beurs kan niet zonder speculanten, maar het heeft niets met serieus beleggen te maken. Wie dat wil, kieze eerst een of meer doelen, plant die in de tijd, bepaalt de gewenste bedragen enzovoort, en kiest daarna eventueel in overleg met derden een of meer passende beleggingen. Dat kan sparen zijn, of zelf het aflossen van schulden, want dat is omgekeerd sparen.

    • Adriaan Hiele