de politie

De paarse partijen willen in de volgende kabinetsperiode 'meer blauw op straat'. Vijfduizend extra agenten moeten er komen, maar de politievakbonden vragen zich af waar vandaan. Er zijn te weinig geschikte kandidaten, de opleidingscapaciteit is te krap en de politie heeft geen geld om de salarissen aantrekkelijker te maken. Voorlopig lijkt de politiek zich daar echter niet druk om te maken. “Het vergaat de politie net als de zorgsector, zegt Gerrit van de Kamp, beleidsmedewerker bij de Algemeen Christelijke Politiebond, berustend. “Het werk is zwaar en de beloning karig. Nu al blijven veel vacatures leeg. Als straks opnieuw een golf ouder personeel met pensioen gaat, zal de klap hard aankomen. De politie is een van de slechtstbetalende overheidssectoren. Bedraagt het salaris van een beginnend agent rond de 3.000 gulden, dan ontvangt iemand op hetzelfde niveau bij rijk, gemeente of provincie steevast een paar tientjes meer. Veel politiemensen verdienen echter nog minder dan 3.000 gulden.

De politie kent drie instroomniveaus: surveillant, agent en inspecteur. Voor het eerste instroomniveau is minimaal lager beroepsonderwijs vereist, aangevuld met een interne opleiding. Volgens Van de Kamp bestaat deze groep, 'het blauw op straat', voor een groot deel uit schoolverlaters. Hun salaris varieert tussen de 1.500 en 4.300 gulden. Voor het tweede instroomniveau is mavo of havo vereist, eveneens aangevuld met een interne opleiding. Tot deze categorie behoort het grootste deel van het politiepersoneel. Het gaat hier om agenten, hoofdagenten en brigadiers, die tussen de 3.200 en 5.500 gulden verdienen. Zij zijn vaak begonnen als surveillant en in de loop der jaren doorgestroomd naar hogere functies. Van de Kamp: “Voor de meeste politiemensen is schaal 8 het eindstation. Ze verdienen dan ruim vijfduizend gulden. Dat lijkt misschien niet veel, maar vergis je niet: het kost zeker vijftien tot twintig jaar om zover te komen.

Opmerkelijk is dat een agent die op straat werkt, bijvoorbeeld bij een arrestatieteam, niet meer verdient dan iemand die op het bureau zit. Gevaarlijk werk wordt dus niet extra beloond. Alleen voor diensten op onregelmatige tijden, zoals 's avonds, 's nachts en in het weekeinde wordt een toeslag gegeven.

Van de Kamp: “Een paar jaar geleden wilde men ook die onregelmatigheidstoeslag opheffen. Toen heeft de politie in het hele land gestaakt. Stel je voor, een beroep met zoveel stress dat toch al zo slecht betaald. En dan geen toeslag voor diensten in de avonduren en in het weekeinde!

De hoogste salarisniveaus bij de politie worden bezet door inspecteurs en commissarissen. Voor deze functies is een opleiding aan de politieacademie vereist en/of jarenlange ervaring bij de politie. Het salaris binnen deze categorie loopt sterk uiteen: van 4.100 voor een beginnend inspecteur tot maximaal 14.500 voor een regionaal korpschef met drieduizend ondergeschikten. Deze laatste functie met de bijbehorende beloning is slechts voor een enkeling weggelegd.

Het salaris van de politie is de afgelopen jaren nagenoeg gelijk gebleven. Van de Kamp toont een schema waarop de CAO's van de verschillende overheidssectoren zijn vergeleken. Op het gebied van salarisverhogingen scoort de politie laag. In de nieuwe CAO voor het rijkspersoneel is een structurele verhoging van in totaal 5,2 procent afgesproken. Dat geldt ook voor Defensie. De werknemers van provincies, gemeenten en waterschappen kunnen rekenen op respectievelijk 4,5 procent, 5,25 procent en 5,5 procent erbij. De politie moet het echter doen met een structurele loonsverhoging van in totaal 2,3 procent en een paar eenmalige extraatjes.

Volgens Van de Kamp biedt het werk bij de politie niet alleen nadelen. “De secundaire arbeidsvoorwaarden zijn zeer aantrekkelijk. De politie heeft een uitstekende collectieve ziektekostenverzekering en wie arbeidsongeschikt wordt, kan niet ontslagen worden. Ook is er een zeer flexibele regeling voor vervroegd pensioen. Maar ja, dat is dan ook wel nodig, want door de wisselende werktijden en de hoge werkdruk lijdt het personeel sneller aan slijtage dan in andere beroepssectoren. Vanaf 1 oktober krijgt het politiepersoneel een 36-urige werkweek. Van de Kamp: “Dat komt eigenlijk neer op een loonsverhoging van 5 procent, want men blijft in de praktijk gewoon 40 uur werken.

Net als de zorgsector kampt de politie met een groot personeelstekort, waaraan de geringe betaling medeschuldig is. De paarse partijen willen in de volgende kabinetsperiode 5.000 extra agenten aanstellen, maar Van de Kamp vraagt zich af waar die vandaan moeten komen. Het kabinet zal 400 miljoen gulden beschikbaar stellen voor het aantrekken van 3.000 agenten, maar de 2.000 overigen moeten worden betaald door efficiencymaatregelen in het politieapparaat. “Het probleem is dat wij onze kosten niet kunnen verhalen op de burger, aldus Van de Kamp. “Gemeenten en provincies schroeven hun belastingen op, maar de politie moet alles uit eigen zak betalen, ook als er bijvoorbeeld extra beveiliging nodig is bij een voetbalwedstrijd. Zelfs als de regering alle kosten voor haar rekening zou nemen, ziet Van de Kamp geen mogelijkheid om 5.000 agenten aan te trekken. “Ook de opleidingscapaciteit is ontoereikend. En dan nog: vind maar eens 5.000 geschikte kandidaten.

Lijkt het hem een goed idee om de vrijwillige politie uit te breiden? “Dat is misschien een oplossing, knikt Van de Kamp. Maar ook daarbij doen zich problemen voor. Het gaat immers om vrijwilligers, dus ze krijgen bijna niets betaald, hoogstens een paar gulden onkostenvergoeding. Niet veel mensen zijn bereid daarvoor hun vrije tijd op te offeren. Misschien zouden de huidige vrijwilligers kunnen doorstromen naar politiefuncties. Van de Kamp ziet nog andere oplossingen: “We moeten meer de nadruk leggen op de secundaire arbeidsvoorwaarden. Goede sociale regelingen, deeltijdwerk, zorgverlof, dat soort zaken wordt in de toekomst steeds belangrijker. Daarmee zou de politie, vanouds een mannenwereld, meer vrouwen kunnen werven. Maar ook voor mannen zijn goede secundaire arbeidsvoorwaarden tegenwoordig heel belangrijk.

Aantal werknemers bij politie: 43.000 Gemiddeld salaris: 3.000 - 5.500

Surveillant (schaal 4 en 5) Opleiding: lbo + interne opleiding (modules) Salaris minimaal: 1.522 Salaris maximaal: 4.306

Agent (schaal 6-7-8): Opleiding: mavo/havo + interne opleiding (modules) Salaris minimaal: 3.151 Salaris maximaal: 5.471

Inspecteur (schaal 9 t/m 18): Opleiding: vwo + politieacademie (hbo) Salaris minimaal: 4.083 Salaris maximaal: 14.521

Bedragen bruto per maand, in guldens.