'Van onze cijfers worden de mensen vrolijk'

Drie weken lang heeft bestuursvoorzitter Ad Scheepbouwer rondgevlogen. Her en der over de aardbol heeft hij zich suf gepraat om het aandeel TNT Post Groep (TPG) aan te prijzen. Het post- en expressebedrijf wordt aanstaande maandag afgesplitst van Koninklijke PTT Telecom (KPN), dat zelfstandig zal voortbestaan als KPN Telecom.

Scheepbouwer gaf presentaties in Nederland, Duitsland, Zwitserland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Presentaties voor pensioenfondsen en andere grote beleggers, voor beleggingsadviseurs van banken en niet te vergeten de overheid, met een aandeel van ongeveer 44 procent in TPG ook na de beursgang veruit de belangrijkste aandeelhouder.

“Telkens hetzelfde verhaal”, zegt Scheepbouwer. “Daar is enige moed voor nodig. Bij het laatste bezoek aan Londen had ik negen afspraken op een dag. Je begint om 8.30 uur aan het ontbijt en eindigt aan het diner met de laatste presentatie. Dan ben je wel toe aan een biertje.”

Doel van de inspanning is aandeelhouders van KPN die er na dit weekeinde een aandeel TPG bij krijgen te overtuigen beide aandelen te behouden. “En àls ze een aandeel willen verkopen, dan in elk geval niet het onze”, zegt Scheepbouwer.

Daarvan heeft de topman van TNT Post Groep zijn gehoor moeten overtuigen. Met een verhaal, maar vooral ook met financiële gegevens. “Van onze cijfers werden ze vrolijk”, zegt Scheepbouwer. “Dat heb je met die mensen - die worden vrolijk van cijfers.”

Als de voortekenen niet bedriegen worden de inspanningen van Scheepbouwer en de zijnen beloond. Scheepbouwer doet geen uitspraak over de waardering van zijn bedrijf tegenover het af te splitsen KPN Telecom. Maar hij geeft wel een indicatie. “Vroeger gingen wij ervan uit dat we dertig procent van KPN vertegenwoordigden.” Dat richtsnoer duidt bij de huidige koers van het gecombineerde post- en telecomaandeel KPN op een prijsniveau van circa 40 gulden. In de aanloop naar de officiële notering betalen beleggers deze week voor TPG een tientje meer op de zogeheten 'grijze markt' waar al in het aandeel gehandeld kan worden.

TNT Post Groep, zegt Scheepbouwer, is het eerste 'traditionele' postbedrijf ter wereld dat een beursnotering krijgt. “Alleen Singapore Post staat aan de beurs genoteerd, maar dan als onderdeel van Singapore Telecom. Net als wij op dit moment dus.”

Maar TNT Post Groep is veel meer dan een postbedrijf van de oude stempel. Sinds de overname van het Australische vracht- en vervoerbedrijf TNT, anderhalf jaar geleden, behaalt de nieuw ontstane groep een deel van zijn omzet (zo'n 40 procent) in het expressevervoer. TPG Express, een van de drie takken van de groep, richt zich op het verspreiden van pakketjes en ander materiaal binnen een strikte tijdslimiet. Op deze markt wordt geconcurreerd met bedrijven als UPS, Federal Express en DHL. In logistieke dienstverlening (de tak TPG Logistics), het afhandelen van de goederenstromen van en voor bedrijven, behaalt het bedrijf nog eens veertig procent van zijn omzet.

Het overgrote deel (ruim 47 procent) van de omzet van ruim 15 miljard komt nog altijd van de derde tak van de onderneming, het aloude PTT Post. Onder dit bedrijfsonderdeel, naar goed ondernemersgebruik omgedoopt tot het Engelstalige TPG Mail, ressorteren filatelie, advertentiepost, de exploitatie van postkantoren en de ouderwetse bezorging van brieven en pakketjes. Voor briefvervoer in Nederland blijft PTT Post als merknaam gehandhaafd. Van de omstreeks honderdduizend werknemers van TPG zijn er nog altijd 38.000 postbode.

Een deel van de activiteiten van TPG Mail is het bedrijf wettelijk verplicht uit te voeren. Op het afleveren van brieven en lichte pakketjes heeft de groep een monopolie, evenals op het plaatsen van brievenbussen en het uitgeven van postzegels met de beeltenis van de koningin.

TPG Mail is, zoals analisten van zakenbank ING Barings onlangs constateerden, de financiële motor van de groep. Blijkens een rapportage aan de overheid wordt buiten de wettelijk verplichte activiteiten nog niet veel geld verdiend (een half miljoen gulden netto winst over 1997).

Scheepbouwer reageert geprikkeld op deze cijfers. “Wij zijn verplicht die taken uit te voeren”, zegt hij. “Ik zou dat geen voorrecht willen noemen. Het is niet zo dat iedere zak zo maar aan postbezorging geld kan verdienen. Wij zijn de enige in Europa die dat doet.”

Sommige van de concurrenten van TPG Mail in het buitenland zijn (op zeer bescheiden schaal) winstgevend. “Wij zijn het enige bedrijf in Europa waarvan onomstotelijk vaststaat dat het niet wordt gesubsidieerd door de overheid”, zegt Scheepbouwer.

Hij wijst erop dat de bedrijfseenheden Express en Logistics beide een positief bedrijfsresultaat realiseren. TNT Express werkt nog aan de integratie van grote acquisities. Naarmate die integratie vordert verbetert ook stap voor stap de marge, in 1997 van 2,6 naar 4,4 procent. “Volgend jaar komt daar nog een paar procent bovenop en dan zitten we binnen de industrienorm”, zegt Scheepbouwer. In logistieke dienstverlening ligt de marge op 6,5 procent. “Tussen 6 en 8 procent is normaal”, zegt Scheepbouwer. De posttak behaalde over 1998 een operationele marge van bijna 20 procent.

Na zijn overstap van Pakhoed-dochter Pandair in 1988 beleefde Scheepbouwer de ontwikkeling van het staatsbedrijf PTT. In 1989 de privatisering, en 1994 de beursgang. Aanstaande maandag is er de stap naar een zelfstandig bestaan als beursgenoteerde onderneming. “We hebben met de onderneming telkens nieuwe momenten beleefd”, zegt Scheepbouwer. “Momenten waar je naar toe leeft. Iedereen moet weer eens op zijn tenen lopen, dat is goed voor een bedrijf en goed voor de mensen die er werken.”

Een week na de splitsing verhuist Scheepbouwer met zijn collega's in de raad van bestuur naar het hoofdkantoor in Hoofddorp. Hij verruilt dan de 16de verdieping op het Haagse hoofdkantoor (twee verdiepingen onder KPN-topman W. Dik) voor de eerste verdieping op de laagbouw in Hoofddorp.

Met zijn verhuizing vanuit Den Haag vertrekt Scheepbouwer ook uit de slagschaduw van Dik. Met hem is hard onderhandeld over de verdeling van kapitaal tussen de nieuwe ondernemingen TPG en KPN Telecom. Met de ondertekening van de acte van splitsing, morgen, zijn Dik en Scheepbouwer oud-collega's. “We hebben goed samengewerkt”, zegt Scheepbouwer. “Maar het was niet altijd 100 procent vrolijk.”

De combinatie van post, expresse en logistiek in een beursgenoteerde onderneming is uniek in de wereld. “In het buitenland hebben we meer ademloze aandacht dan hier”, zegt Scheepbouwer. “Een bedrijf met zijn wortels in post dat expandeert in expresse en logistiek. Dat vinden buitenlandse beleggers pas echt interessant. Aan de beursgang van TNT Post Groep wordt in Nederland niet overdreven veel aandacht besteed. Of we miskend zijn? Nee dat niet, hier kent men ons gewoon al langer.”

    • Michiel van Nieuwstadt