Formules tegen het behang

Sue Woolfe: Wiskundige moeders. Uit het Engels vertaald door Annelies Eulen. Vassallucci, 390 blz. ƒ 44,90

Bij wiskunde denk je niet zo snel aan liefde of aan seks, aan schoonheid of aan hartstocht. Toch weet de Australische schrijfster Sue Woolfe in Wiskundige moeders (Leaning towards Infinity) deze zaken op een volkomen vanzelfsprekende manier met elkaar in verband te brengen, als punten die door een lijn verbonden worden. In een verrassend verhaal over drie generaties moeders en dochters vertelt Woolfe het verhaal van Frances Montrose en haar zoektocht naar wiskunde en liefde. Daarbij schakelt Woolfe tussen wiskundige uitweidingen, verhalende stukken en brieffragmenten. De verstelster is Frances' dochter Hypathia, die haar keuze voor de ik-vorm als volgt rechtvaardigt: 'Ik heb het verhaal van Frances Montrose verteld of ik haar zelf was. Sommige mensen hebben dit als een vrijpostigheid aangemerkt en hechten kennelijk geen waarde aan het feit dat ik haar heel goed heb gekend. Dat ik haar door en door heb gekend. Per slot van rekening was ik haar dochter.'

Frances, een 45-jarige, saai ogende vrouw met een rood gezicht, is de dochter van de begaafde wiskundige Juanita. Haar moeder was niet alleen een origineel wiskundig genie, ze bezat tevens een 'tergende schoonheid', ze was zo mooi dat ze 'glinsterde in het licht'. Toch heeft Juanita, door de wending die haar leven genomen heeft, nooit kans gezien haar wiskundige werk te voltooien en haar stellingen te bewijzen. Frances ziet daartoe wel kans en wordt als enige amateur uitgenodigd op een wiskundeconferentie in Griekenland. Die bijeenkomst is niet het warme bad waarop ze had gehoopt, en waarvoor ze zelfs een koffer vol ruisende feestjurken had meegenomen. De deelnemers aan de conferentie, die door Woolfe worden neergezet als akelige, zelfingenomen mannetjes, hebben volstrekt geen belangstelling voor haar, maar houden zich vooral bezig met de vraag wie van hen het belangrijkst is.

Woolfe maakt van Frances' zoektocht naar het wiskundige bewijs een zoektocht naar liefde. Door middel van de wiskunde hoopt Frances eindelijk de waardering van haar moeder te krijgen, waar ze zo naar hunkert. Juanita heeft altijd alleen oog voor Frances' broer Matti gehad. Toen Matti door een ongeluk om het leven kwam, verwelkte Juanita's schoonheid en verloor ze alle belangstelling voor haar omgeving en voor de wiskunde. Minder dan ooit is ze toegankelijk voor haar dochter. 'Haar benen hadden nu kippenvel en spataderen, alsof de liefde en hoop en aandacht voor Matti de tijd op afstand hadden gehouden, die haar nu overspoelde, aan haar huid trok, aan haar bloed, haar in droefenis liet verdrinken zoals mijn broer.'Juanita behangt Matti's kamer met haar wiskunde-aantekeningen en jarenlang blijft Frances 's nachts op, om de in willekeurige volgorde opgeplakte vellen te ordenen en hun betekenis te achterhalen. Het brengt haar niet nader tot haar moeder, zoals ze had gehoopt. Wanneer ze Juanita het bewijs uitlegt, ontsteekt die in woede.

Woolfe heeft een bijzonder verhaal over moeders en dochters geschreven. Op een oorspronkelijke manier legt Woolfe de niet-aflatende strijd en de tegelijk onverbrekelijke band tussen moeders en dochters bloot. Frances' gevecht om Juanita's liefde (zelfs als Frances volwassen is en Juanita in het bejaardenhuis zit) en haar onvermogen om een moeder te zijn voor haar dochter Hypathia zijn universeel. Bijna als in een sprookje laat Woolfe Frances het inzicht verwerven dat leidt tot een betere verstandhouding met haar dochter. Uiteindelijk krijgt Frances ook het definitieve wiskundige bewijs voor de stelling van haar moeder rond: in het stof van de parkeerplaats achter het hotel, als de andere deelnemers aan de conferentie al zijn vertrokken, brengt Frances twee theorema's met elkaar in verband en veroorzaakt een stille wiskundige revolutie. Het enige echte avontuur van Frances' leven was niet om haar moeder te worden, maar om zichzelf te worden.