Eerste dag bezoek Clinton; VS bezorgd over arrestatie dissidenten

PEKING, 26 JUNI. Het gisteren begonnen staatsbezoek van de Amerikaanse president Bill Clinton aan China is op de eerste dag verstoord door berichten over de aanhouding van drie dissidenten uit Xi'an.

Clinton kwam gisteren vanuit de Verenigde Staten aan in de oude keizerlijke hoofdstad Xi'an in centraal China. In die stad werd de president geïnformeerd over experimenten in China met directe verkiezingen op dorpsniveau. Maar het bericht dat vlak voor de aankomst van Clinton drie dissidenten zijn aangehouden, gooide roet in het eten. Overigens hebben de Chinese autoriteiten de aanhouding van het drietal formeel ontkend.

Clintons China-reis, het eerste bezoek van een Amerikaanse president sinds het neerslaan van de pro-democratische protesten op het Plein van de Hemelse Vrede negen jaar geleden, is vooral bedoeld om China's verworvenheden van de periode van opening naar buiten en economische modernisering aan het Amerikaanse publiek te tonen. De Amerikaanse president hoopt daarmee meer publieke steun te krijgen voor zijn China-beleid, dat de afgelopen maanden toenemende kritiek te verduren heeft gekregen van het Congres en de publieke opinie.

Xiahe, een dorp even buiten Xi'an dat Clinton en zijn gevolg vandaag hebben bezocht, is aangewezen als model voor China's twaalf jaar geleden begonnen experiment van directe verkiezingen op dorpsniveau. Overeenkomstig de voorspelling van China's vorig jaar overleden leider Deng Xiaoping moeten het experiment binnen vijftig jaar uitmonden in het houden van nationale verkiezingen. Volgens critici is dat onder de huidige omstandigheden ondenkbaar omdat de verkiezingen onder het directe toezicht van de communistische partij plaatshebben.

“Wat u hier heeft bereikt, toont de wereld wat plattelandsverkiezingen betekenen in China”, zei Clinton zijn gehoor van duizend dorpelingen op een stoffig schoolplein. “Ik weet wat het betekent gekozen te worden”, aldus Clinton. “Ik heb verkiezingen gewonnen en twee verloren (...) maar als sprake is van verkiezingen en mensen beslissen, dan wint iedereen.”

Even daarvoor had Clinton nog zijn ongerustheid tegenover journalisten uitgesproken over berichten over de arrestatie van drie dissidenten uit Xi'an. Eén van hen, Yang Hai, die diverse petities op zijn naam heeft staan waarin hij om politieke vrijheden heeft gevraagd, was volgens een mensenrechtenorganisatie uit Hongkong aangehouden toen hij op het punt stond een interview te geven aan een Amerikaans televisiestation. “Als het bericht waar is, dan toont China zich niet op zijn best. Dat is geen China dat vooruit kijkt, maar terug kijkt.”

Clinton zei de Amerikaanse ambassadeur in Peking de opdracht te hebben gegeven de zaak bij de autoriteiten aan te kaarten. Die evenwel hebben de berichten vandaag afgedaan als “geruchten verspreid door mensen die handelen uit eigenbelang.”

    • Floris-Jan van Luyn