Behoedzaam scenario bezorgt Paars irritaties

De informateurs Kok en Zalm gaan bij de onderhandelingen over een nieuw kabinet uit van een relatief lage economische groei. De PvdA vindt dit te behoedzaam. “Wij willen een investeringskabinet.”

DEN HAAG, 26 JUNI. De perikelen over het financieel-economische beleid zouden in één klap zijn opgelost, als de paarse fracties de prognoses van het economisch onderzoeksinstituut Nyfer in Nijenrode zouden volgen, in plaats van het Centraal Planbureau. Nyfer kwam gisteren in zijn conjunctuurbericht met een voorspelling van 3,7 procent economische groei voor volgend jaar. Dat is optimistischer dan het CPB, dat een groei voorziet van drie procent.

Maar PvdA, VVD en D66 gaan bij de financiële berekeningen vooralsnog uit van een nog kleinere groei: gemiddeld twee procent in de komende kabinetsperiode, dus ook voor volgend jaar. De informateurs Kok (PvdA) en Zalm (VVD), respectievelijk premier en minister van Financiën in het demissionaire kabinet, koesteren dit zogenoemde 'behoedzame scenario', omdat dat in de afgelopen kabinetsperiode veel rust heeft gebracht in de begrotingsbesprekingen. Over extra uitgaven zijn politici het namelijk sneller eens dan over bezuinigingen.

Econoom René den Hertog van Nyfer noemt de financiële architecten van het tweede paarse kabinet “veel te behoedzaam”. “Wanneer je kijkt naar de economische groei van de afgelopen tien à vijftien jaar, dan is een percentage van 2,5 procent realistisch.” Uitgaande van deze veronderstelling zou een nieuw kabinet zeven miljard gulden meer hebben te besteden.

Het schrijven van een regeerakkoord zou dan nog slechts een kwestie van dagen zijn. Met een extra bedrag van vijf à zes miljard gulden zou de financiële paragraaf van het regeerakkoord “in twee uur zijn geschreven”, meent bijvoorbeeld een direct betrokken PvdA'er. De PvdA-fractie vindt dat de drie informateurs in hun ideeën over het financieel beleid van een nieuw kabinet te weinig ruimte creëren voor nieuw beleid.

Maar Kok, Borst en 'rekenmeester' Zalm hebben voor nieuwe uitgaven, verlaging van het financieringstekort en lastenverlichting een bedrag van 13,5 miljard gulden gereserveerd. De informateurs willen 4,25 miljard gulden besteden aan nieuw beleid. Eenzelfde bedrag wordt gebruikt voor verlaging van het financieringstekort van het rijk naar één procent van het bruto nationaal produkt. Voor lastenverlichting zou vijf miljard gulden overblijven.

“Wij willen een investeringskabinet”, zegt een prominent PvdA-Kamerlid. Het stuk van de informateurs “geurt naar Financiën: zeer conservatief”. In PvdA-kring wordt geklaagd dat Zalm een te sterk stempel op het stuk heeft gedrukt. Tegenvallers zijn wel verwerkt, maar met meevallers is geen rekening gehouden. Daarbij doelt de PvdA niet alleen op extra inkomsten als gevolg van een hogere economische groei, maar ook op de verkoop van staatsdeelnemingen en de zogenoemde Common-Area gelden (geld dat Nederland van Duitsland krijgt in verband met te veel geleverd aardgas).

Voor PvdA-onderhandelaar Wallage heeft financieel woordvoerder Van der Ploeg een 'elf-puntenlijstje' gemaakt met kritische kanttekeningen. “We zijn niet gekke Gerritje”, zegt een prominente PvdA'er, verwijzend naar de voornaam van minister Zalm.

De opvatting van de PvdA wordt niet gedeeld door VVD en D66. “Het stuk van de informateurs is realistisch”, zegt een D66-Kamerlid. “Een gemiddelde groei van twee procent blijft de beste veronderstelling, want de toekomst is niet allemaal rozegeur en maneschijn.” “Uitgeven, uitgeven, uitgeven. Dat moet volgens de PvdA het motto worden van Paars II”, zegt een VVD'er geïrriteerd. “In dat geval doen wij niet mee.”