Armoede-deskundigen uit India en Costa Rica adviseren in Arnhemse wijk; Klarendal moet zelfrespect hervinden

Twee armoede-deskundigen uit India en Costa Rica hebben een maand lang in de Arnhemse wijk Klarendal gewoond. Ze moeten suggesties doen om de armoede in de wijk te bestrijden.

ARNHEM, 26 JUNI. Plotseling staat hij stil. Nee, absolute armoede kent Klarendal inderdaad niet. De bewoners van de Arnhemse wijk hoeven niet op zoek naar eten, water of onderdak. Maar er is wel degelijk sociale armoede. Er zijn veel mensen die niemand hebben, zich nergens meer mee verbonden voelen. “En dat kan net zo erg zijn.” Dan loopt hij weer verder. Een vijftigjarige Indiër, bezig met een rondleiding door Klarendal.

Samen met Ana Isabel Leon Sahoria (37) uit Costa Rico woont Pradip Prabhu uit India een maand lang in de Arnhemse volkswijk. Ze hebben een piepklein arbeidershuisje betrokken, waar Prabhu elke avond zijn slaapzak moet uitrollen op een verhoging in de woonkamer; Leon slaapt op de bovenverdieping. De twee zijn naar Nederland gehaald door de stichting Zaak, hetgeen staat voor Zelfkracht in plaats van Armoede in Arnhems Klarendal. Het initiatief ervoor komt van Jaap Huurman van het organisatiebureau Nulti-Mational. Hij wilde het eens omdraaien: geen Nederlandse ontwikkelingswerkers naar de Derde Wereld, maar armoede-deskundigen uit die landen naar Nederland. Juist omdat men in ontwikkelingslanden niet kan vertrouwen op financiën, maar het moet hebben van 'zelfkracht'.

Dat Klarendal werd uitgekozen voor een bezoek van armoede-deskundigen is niet zo vreemd. De wijk, met zo'n 7.400 inwoners, behoort tot de armste van Nederland. Uit de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek, daterend van 1994, blijkt dat liefst 47 procent van de inkomens-ontvangers onder de 65 jaar tot de niet-actieven behoort. Dat is extreem hoog. Ana Leon omschrijft Klarendal, dat in 1991 landelijke bekendheid kreeg wegens een volksopstand tegen de alom aanwezige drugsoverlast, als “een Nederlandse sloppenwijk”.

Prabhu is advocaat te Bombay, docent op een universiteit en als activist betrokken bij twee organisaties: de Kashtakari Sanghatna, de Organisatie van Zwoegende Mensen, en de Kamgar Va Mazoor Sangh, de Bond van Arbeiders en Werkers. De eerste organisatie wil gemeenschappen in staat stellen zelf verantwoording te nemen voor hun eigen welvaart en toekomst, de tweede richt zich op de bescherming van de rechten van gastarbeiders en werkende vrouwen. De situatie in India is wezenlijk anders dan in Klarendal, beaamt Prabhu. Hij heeft de afgelopen weken met veel mensen gepraat om zich een goed beeld te vormen van de wijk. “Voordat je oplossingen aan kunt dragen voor het bestrijden van de armoede, moet je toch eerst weten wat er aan de hand is, wat er speelt.”

Het gaat er in de eerste plaats om dat de mensen hun zelfrespect weer terugkrijgen, zegt Prabhu. “Dat kan op allerlei manieren. Je kunt de kinderen bijvoorbeeld een opstel laten schrijven over drie goede zaken in hun wijk. Je kunt met vrijwilligers het buurtgevoel terugbrengen. Het gaat in de eerste plaats om collectiviteit en collegialiteit. Zonder die zaken zal het niet lukken.” In zijn gesprekken met de Klarendallers viel het Prabhu op dat veel mensen een gevoel van grote machteloosheid over zich hebben. “Ze zijn zonder werk en voelen zich nutteloos. Ze denken dat ze geen zinvolle dingen meer kunnen doen. Maar dat is natuurlijk niet waar.”

Het meest opvallende vond Prabhu echter de sociale armoede. “Ik schat dat tussen de 45 en 50 procent van de mensen dat ondervindt.” Dat heeft te maken met de verschillen tussen de bevolkingsgroepen (autochtonen, Turken, Marokkanen, Surinamers) en met het feit dat de groepen niet samenleven. “Dit is een serieus probleem. Er is geen solidariteit. De sociale controle, van oudsher in dergelijke wijken aanwezig, is weg. Er zijn nog maar heel weinigen die een ander op een gezonde manier controleren en bijsturen.”

Prabhu ziet daarin een belangrijke taak voor vrijwilligers, die een “bindende factor kunnen zijn tussen de gemeenschap en het individu”. Het gaat erom, zegt Prabhu, dat er een geïntegreerde visie voor Klarendal wordt ontwikkeld. Er moeten mensen gezocht worden die als 'richtinggevers voor succes en hoop' kunnen dienen. “En de mensen moeten er alles aan doen om het imago van hun Klarendal weer te verbeteren. Want het begint met zelfrespect. Daar begint alles mee.” Morgen presenteren Leon en Prabhu hun bevindingen op een landelijk congres in KLarendal over armoedebestrijding. Daarna gaan ze weer naar huis.

    • André Ritsema