Veel vragen, geen antwoorden

De Tweede Kamer sprak gisteren met de drie informateurs van het tweede paarse kabinet over hun vorderingen. Veel wijzer werden de oppositiepartijen er niet van.

DEN HAAG, 25 JUNI. Niet geheel zinloos, maar toch niet voor herhaling vatbaar. Zo typeerde GPV-voorman Schutte het debat van gisteren tussen de Tweede Kamer en de drie informateurs, voorzover er überhaupt van een debat met de zwijgzame informateurs sprake was.

GroenLinks-fractievoorzitter Rosenmöller had vorige week om de gedachtenwisseling gevraagd, omdat hij wilde weten hoe ver de kabinetsformatie was gevorderd, en in hoeverre het parlement straks buitenspel komt te staan als gevolg van een gedetailleerd regeerakkoord dat de regeringsfracties met handen en voeten bindt.

“Het zou onbevredigend geweest zijn als de Tweede Kamer met reces was gegaan zonder alle vragen te hebben gesteld die ook in de samenleving over de kabinetsformatie leven”, aldus Schutte. “In die zin hebben we stoom kunnen afblazen. Toch moeten we het nooit meer zo doen. Zoals te verwachten viel, kregen we helemaal geen antwoorden op onze vragen. Iedereen die bij de kabinetsformatie betrokken was, hield de kaken stevig op elkaar.”

Schutte gelooft ook niet dat de drie informateurs een precedent hebben geschapen, door op de uitnodiging in te gaan. “Er was namelijk helemaal geen sprake van een uitnodiging. De Tweede-Kamervoorzitter heeft het verslag van het debat waarin om de discussie met de informateurs werd gevraagd, doorgestuurd naar de informateurs. Die moesten maar zien wat ze er mee deden. Dat ze zo hoffelijk waren toch te komen, hing waarschijnlijk samen met de unieke omstandigheid dat het parlement anders met reces was gegaan zonder ook maar iets te hebben gehoord.”

De aanvrager van het debat zelf, Rosenmöller, recenseert het debat van gisteren positiever. “Ik vond het toch een zinvolle discussie, in de eerste plaats omdat je niet weet wat je mist als het debat niet was gehouden. In de tweede plaats omdat ik het ontluisterend vond om te zien hoe critici van het formatiesysteem daar nu zo gemakkelijk in meegaan, zoals D66, en hoe iemand als Bolkestein zich ontpopte als gelegenheidsdualist. Tijdens de vorige periode gaf hij hoog op van de vrijheid die het parlement moet hebben om het regeringsbeleid te beoordelen. Nu werkt hij mee aan een regeerakkoord dat aan het parlementaire en politieke debat van straks grote beperkingen oplegt. Het debat heeft mijn bange vermoedens op dat punt bevestigd.”

Ten slotte heeft de afloop van gisteren Rosenmöller gesterkt in zijn voornemen concrete voorstellen te doen over hoe informateurs gedurende hun werk kunnen worden gedwongen verantwoording af te leggen in het parlement. “Het grote verschil tussen de informatie die de majesteit en de informatie die de Tweede Kamer krijgt, mag best wat meer in balans worden gebracht.”

Het waren vooral D66 en de VVD waarop de oppositie gisteren haar pijlen richtte. Kok, die namens de drie informateurs het woord voerde en als meest substantiële mededeling had dat de formatie in een cruciale fase was terechtgekomen, bleef vrijwel buiten schot. Rosenmöller citeerde een interview met financieel specialist Ybema van D66. In dat interview probeerde die niet eens meer de schijn van democratie op te houden, concludeerde Rosenmöller: “Als wij het binnen de werkgroep belastingen eens worden, zo zei Ybema, bepalen wij met een clubje van zes man hoe het nieuwe stelsel er voor de komende eeuw uit komt te zien. De invloed is nu heel groot. Wij bepalen wat minister en staatssecretarissen moeten uitvoeren. Zo'n kans krijgen niet veel mensen.”

Rosenmöller mocht dan wel boos doen over deze beslotenheid, het is nu eenmaal de beste manier om een goed regeerakkoord te maken, riposteerde D66-fractievoorzitter De Graaf. VVD-leider Bolkestein zei het nog sterker: “Een regeerakkoord is een afspraak tussen coalitiefracties waar andere fracties buiten staan. Het is een openbaar stuk. Andere fracties kunnen er naar verwijzen, maar in strikte zin gaat het hun niet aan.”

“Met andere woorden, Tweede Kamer: fuck off”, brieste SP-leider Marijnissen gisteren in de wandelgang achter de grote vergaderzaal. Rosenmöller reageerde milder: “In formele zin heeft Bolkestein gelijk. Maar hij heeft ook ongelijk, want een regeerakkoord dat de regeringsfracties met handen en voeten bindt, heeft zijn weerslag op de hele Kamer.”

CDA-leider De Hoop Scheffer vroeg zich af wat informateur Zalm vond van de pogingen van onder meer de PvdA om minder strak om te gaan met de rijksfinanciën dan de afgelopen periode is gebeurd. Ook De Hoop Scheffer kreeg geen antwoord. Volgens PvdA-woordvoerder Wallage hoefde dat niet, omdat minister Zalm niets met de informateur Zalm te maken heeft. Zalm zelf deed er het zwijgen toe.