Euro is de hoop voor tijgers in Azië

De komst van de euro brengt een grote Europese kapitaalverhuizing op gang. Waar moeten de Nederlandse pensioenfondsen straks met hun geld naar toe?

UTRECHT, 25 JUNI. Wie wil ze nog kopen, die aandelen van Aziatische bedrijven, de tijgers uit de rap groeiende economieën, de emerging markets, die tot een jaar geleden zo populair waren?

Nederlandse pensioenfondsen ontkomen er niet aan om een groter deel van hun vermogen in Azië te gaan beleggen, hield topbelegger dr. J. Frijns van pensioengigant ABP (270 miljard vermogen) gistermiddag zijn collega's in de pensioenfondswereld voor. Op dit moment, midden in een financiële en economische Azië-crisis, zal het niet gebeuren, denkt hij.

Maar de introductie van de euro op 1 januari en de dreigende, bijna Europa-brede vergrijzingsrisico's in de komende jaren, die op hun beurt stijgende inflatie kunnen ontketenen, betekenen dat de pensioenfondsen compensatie zullen zoeken buiten Europa. “Je moet een behoorlijk deel van je beleggingen buiten Europa hebben, en in de emerging markets”, zegt Frijns. “De Nederlandse pensioenfondsen hebben al een behoorlijk stuk van hun vermogen in Amerika belegd en dat zal verder groeien.” Na 1 januari moeten de pensioenfondsen hun denkraam drastisch verruimen. Hun (toekomstige) pensioenuitkeringen betalen zij nu nog in guldens. Nederland is daarom hun belangrijkste beleggingsgebied. Straks worden ook de pensioenen in euro's betaald en moeten de superbeleggers zich instellen op een nieuwe thuismarkt: de elf landen van de Economische en Monetaire Unie. De bedragen die hiermee zijn gemoeid, zijn gigantisch. De pensioenfondsen alleen al hebben een belegd vermogen van 740 miljard gulden. Verwachting voor de komende jaren: staccato groei.

De grootste invloed heeft de euro op de markt voor effecten met een vaste rente (waaronder obligaties), de belangrijkste categorie beleggingen van de pensioenfondsen. Nu loeren zij bij hun beleggingsbeslissingen in Europa vooral op het risico dat een munt in waarde daalt. Dat risico verdwijnt door de euro, al doet Engeland, een belangrijk beleggingsland voor aandelen en obligaties niet mee. In plaats van wisselkoersrisico's zullen beleggers moeten gaan letten op de financiële gegoedheid van de debiteur, en dat is voor de meesten een nieuw terrein.

Al valt het wisselkoersrisico's weg in het eurogebied, in de visie van Frijns ontstaat een nieuwe categorie risico's: de vergrijzing, die heel Europa in zijn greep neemt. Het ene land (Nederland bijvoorbeeld) is met zijn pensioenvoorzieningen beter voorbereid dan het andere, maar aan hogere lasten (pensioenen, medische voorzieningen) kan niemand zich onttrekken. Daarmee blijft onzekerheid bestaan of de inflatie in Europa wel zo stabiel blijft als de politici en centrale bankiers nu zeggen.

Welke gevolgen de euro voor de aandelenmarkt heeft? Grote beleggers zullen een kernportefeuille van Europese aandelen samenstellen, maar dat zal een “geleidelijk patroon” zijn, denkt Frijns. Als de Nederlandse en Britse vermogensbeheerders daarin voorop lopen, is dat slecht nieuws voor bedrijven als ING en ABN Amro, zei hij met een schuin oog naar collega-spreker dr. D. van den Brink, bestuurslid van ABN Amro. Sommige studies wijzen op een kapitaalstroom van tientallen miljarden guldens Nederland uit. Als grote Nederlandse en Britse beleggers, die veel van deze kwaliteitsaandelen bezitten, hun beleggingen zo reorganiseren dan spoelt extra aanbod van deze effecten over de markt.

Frijns stelde ook een contraire visie aan de orde. De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs opperde onlangs dat Europese verzekeraars hun beleggingen sneller zullen aanpassen dan de pensioenfondsen. “Dan hebben Nederlandse en Britse bedrijven minder last.”

    • Menno Tamminga