Topambtenaren uitzendkrachten

Het 'duurste uitzendbureau van Nederland' wordt de Algemene Bestuursdienst genoemd. Toch willen PvdA, VVD en D66 deze 'kaartenbak' van topambtenaren uitbreiden.

DEN HAAG, 24 JUNI. Het nu demissionaire kabinet heeft lange tijd geworsteld met de gouden handdruk. D66-minister Sorgdrager begon in 1994 haar carrrière als minister van Justitie met de affaire Van Randwijck. In de nasleep van de IRT-affaire verdween de Amsterdamse procureur-generaal met een forse afkoopsom. De Tweede Kamer uitte toen unaniem haar ongenoegen. Er zou snel een einde moeten worden gemaakt aan dergelijke praktijken.

Toch gebeurt dat nu pas, bij het schrijven van het regeerakkoord van paars II. De drie onderhandelaars, Wallage (PvdA), Bolkestein (VVD) en De Graaf (D66), willen topambtenaren voortaan een contract geven van maximaal vijf jaar. In ruil voor deze onzekerheid gaan de secretarissen-generaal en directeuren-generaal wel meer verdienen. “Wanneer er minder zekerheid wordt geboden, moet er wel iets tegenover staan”, verduidelijkte Bolkestein.

De 'flex-contracten' moeten het rijk de mogelijkheid bieden een slecht functionerende (top)ambtenaar direct buiten de deur te zetten. Nu leidt het ontslag van hoge ambtenaren vaak tot slepende juridische gevechten. Van Randwijck was het eerste voorbeeld, maar er volgenden er meer.

Onderzocht wordt nu of een ambtenaar die niet met zijn minister overweg kan, kan worden 'geparkeerd' bij de Algemene Bestuurdienst. De door minister Sorgdrager voor ontslag voorgedragen Super-procureur A. Docters van Leeuwen zou in dat geval niet thuis zitten omdat hij een conflict heeft met zijn minister, maar worden klaargestoomd voor een andere functie binnen de rijksoverheid. Zo worden twee 'escapes' gecreëerd voor de slecht functionerende ambtenaar: een 'flex-contract' én de Algemene Bestuursdienst.

Tot de oprichting van deze dienst, in feite een kaartenbak van topambtenaren, werd besloten in het regeerakkoord van vier jaar geleden. “Op gezette tijden gaan ambtenaren van functie wisselen en ervaring opbouwen bij verschillende departementen. Dit bevordert de samenwerking in het bestuur en voorkomt onnodige bureaucratie”, stond daarin. Op 1 oktober 1995 ging de Algemene Bestuursdienst van start. Inmiddels werken bij de dienst zestien mensen. In totaal heeft Algemene Bestuursdienst bemiddeld bij negentig vacatures - vandaar de kwalificatie 'duurste uitzendbureau'.

Op dit moment zijn alleen ambtenaren die meer verdienen dan 120.000 gulden (schaal 17 en hoger) niet meer in dienst van een ministerie, maar van de rijksoverheid. De kaartenbak telt zodoende bijna 360 mensen. Een jaar geleden al braken de fracties van PvdA, CDA, VVD en D66 een lans om de banencarrousel uit te breiden tot en met schaal zestien. Dit pleidooi is nu door de drie onderhandelaars overgenomen, zodat er bij de Algemene Bestuursdienst 810 ambtenaren kunnen worden ondergebracht. In totaal werken er bij de rijksoverheid 105.700 mensen.

Overigens kan het 'flex-contract' nog tot grote problemen leiden met de vakbonden. De ambtenarenbond voor middelbaar en hoger personeel, CMHF, liet gisteren direct weten dat bestaande arbeidscontracten niet worden gewijzigd. De AbvaKabo, de FNV-bond voor ambtenaren, vindt het “absurd” dat de lonen van topambtenaren eenzijdig worden verhoogd. Het verschil met de andere ambtenaren wordt dan erg groot, aldus deze bond. “De plannen die nu door de drie onderhandelaars worden bedacht, staan ver van de praktijk”, aldus de AbvaKabo.

Politiek en bonden hebben afgesproken dat de bonden hun fiat moeten kunnen geven aan dergelijke ingrijpende voorstellen. De kans is groot dat de voorstellen van PvdA, VVD en D66 op een negatief antwoord stuiten bij de bonden.

    • Cees Banning