Tanige imker blikt in de verte

Ulee's Gold. Regie: Victor Nunez. Met: Peter Fonda, Patricia Richardson, Jessica Biel, J. Kenneth Campbell, Christine Dunford, Steven Flynn, Dewey Weber, Tom Wood, Vanessa Zima. In: Cinecenter, Amsterdam; Babylon 1, Den Haag; Camera, Groningen.

Ulee heet hij, naar Ulysses, die Griekse held die over de zeeën zwierf in een eindeloze thuisvaart. Maar Ulee Jackson is al thuis, de Vietnamoorlog is voorbij, zijn Penelope dood en begraven. Hij is imker in Florida en hij heeft alleen nog zijn bijen, die zoemende zielen van de overlevenden om voor te zorgen. Zijn enige odyssee bestaat uit een innere Emigration naar zijn hart en zijn kinderen.

Peter Fonda is Ulee, maar de eeuwige easy rider en 'zoon van' speelt vooral zijn vader Henry, die, zo verklaarde Fonda in een interview, ook bijen hield toen hij klein was en aan wie hij Ulee's ingehouden gedrag ontleende. De zoon is ook fysiek op zijn vader gaan lijken nu hij ouder is, tanig, met van die ogen die altijd weemoedig iets in de verte zien.

Ulee's Gold is de vierde film van de Amerikaanse onafhankelijke filmmaker Victor Nunez en betekent mede dankzij de rol van de nog steeds over enig star appeal beschikkende Fonda zijn internationale doorbraak. Fonda werd voor zijn acteerwerk in Ulee's Gold in Amerika bekroond met een Golden Globe, al zag hij ten onrechte de Oscar voor beste mannelijke hoofdrol naar Jack Nicholson gaan voor As Good As It Gets.

Nunez schreef zelf het scenario voor zijn film, waarin hij aspecten van het gezinsdrama, misdaadverhaal en de liefdesgeschiedenis samensmeedde, met een bitterzoete kalmte die kenmerkend moet zijn voor het zuidelijke leven in de moerassen rond Tupelo, waar hij zijn film situeerde. Niks geen zuidelijke broeierigheid of symboliek, maar ook geen small town America-heroïek. Ulee is gewoon een hardwerkende grootvader die de zorg heeft voor zijn twee kleindochters. Hun moeder is verslaafd en ver weg en hun vader zit in de gevangenis wegens een roofoverval. Zelfs zijn bezigheden als imker in de immer fotogenieke moerassen en die een flink deel van de film beslaan zijn nergens geromantiseerd, maar mooi rustig gefilmd.

Als zijn zoon vanuit de gevangenis een beroep op hem doet, dan spoedt hij daar niet als vanzelfsprekend heen, het werk moet eerst gedaan. Als hij affectie opvat voor zijn overbuurvrouw maakt hij thee voor haar met een zilveren lepeltje vol honing en dat is de mooiste liefdesverklaring die hij kan geven. En als alles weer goed komt aan het einde van de film, gaat vooral het leven door, zoals het altijd al doorging. Bedaagd zonder saai te zijn, ingehouden zonder spanning en kracht te verliezen, liefdevol zonder wreedheid uit te sluiten, is Ulee's Gold een kostbaar kleinood.

    • Dana Linssen