Naar het Achterhuis To the Annex

“Joshua, believe me, it's worth it”, zegt het meisje met de paardenstaart tegen haar broertje. Het jongetje kijkt verongelijkt langs de lange rij wachtenden en tuurt dan in de lucht. Hij bevindt zich, samen met zijn familie, ter hoogte van Rum Runners, Carribean Restaurant en Cocktailbar. Het is nog zo'n dertig meter naar het Anne Frank Huis en het begint zacht te regenen.

“Before the war she lived in Berlin, right”, vraagt het meisje aan haar moeder, die een paraplu opsteekt. Een fietser passeert luid bellend. “See, her real home was in Berlin”, krijgt Joshua toegeworpen.

Een Canadese twintiger bespreekt met twee Spaanse meisjes de Wallen. “The City of Sin captured me”, zegt hij lachend. “It was certainly weird to see, it was so crowded.” De Lovers Museumboot BZN 2 meert brommend aan en scheidt een nieuwe groep toeristen af.

De rij vordert snel. Vlak voor de ingang ritst een Frans meisje de rugzak van haar vriendje open en zet de mobiele telefoon uit. Eenmaal voorbij de kassa moet een houten trap worden beklommen om bij de kantoren van het Voorhuis te komen. “Watch out, it's steep”, roept de Canadees.

In de vertrekken aangekomen zwijgen de bezoekers en is alleen het gekraak van voetstappen op houten vloeren hoorbaar. Men bekijkt borden en video's met summiere informatie: 'Elders in Europa', 'Razzia', 'Onderduikers', 'Introductie op het Achterhuis'. Joshua scharrelt ongeduldig rond. “Joshua, shhh”, fluistert zijn moeder.

Op de tweede verdieping kijkt een volle kamer naar een video-opname van Miep Gies. Ze vertelt over de arrestatie en de bevrijding: “En toen ben ik opgestaan en heb alle dagboeken genomen, met bladeren en alles erbij, en die heb ik aan meneer Frank gegeven met de woorden: dit is de erfenis van uw dochter.” Het publiek schuifelt verder.

Een bordje wijst 'Naar het Achterhuis. To the Annex'. De bezoekers kruipen zwijgend achter de boekenkast en beklimmen een smalle trap. “Is this real”, vraagt Joshua achterdochtig. “Is this really real?”

In de lege kamers van het Achterhuis staan maquettes, die nauwkeurig worden bestudeerd en vergeleken met de echte ruimten. “Ja, daar is de groene lambrizering”, constateert een Belgisch echtpaar. Een meisje neemt de maquettes op video op.

Het kamertje van Anne Frank en Fritz Pfeffer is behangen met briefkaarten, landschappen, een portret van Leonardo da Vinci en foto's uit filmtijdschriften: “Rudy Vallée heeft in deze film eigenlijk niets anders te doen dan eenige liedjes te zingen, doch dat schijnt voor velen wel een attractie op zichzelf te zijn. Hij is hier met de schaatsenrijd'ster' Sonja Henie.”

In de grote kamer van de familie Van Pels op de bovenste verdieping hangt de geur van pepermuntsnoepjes. Twee vrouwen van middelbare leeftijd discussiëren fluisterend met elkaar: “No, I don't think mother ever wanted to talk about it. She never said a word.”

De tentoonstelling gaat verder in het gebouw naast het Achterhuis met 'Shoah 1941-1945'. Een getuige vertelt op video: “And it was the last time I saw her.” De camera glijdt met een zwaai langs kale boomtakken.

Een verdieping lager vinden de bezoekers in een glazen vitrine het eerste dagboek en een schrift met verhaaltjes. In het dagboek heeft Anne Frank pasfotootjes geplakt. “Hoe kwam ze aan die fotootjes”, vraagt de Belgische vrouw. “Die had ze zeker nog”, antwoordt haar man. “Vond ze sjiek om in te plakken.” De vrouw doet haar bril omhoog en leest langzaam voor: “De dagen waren vol kanonnen en schoten...”

De multimediazaal is vrijwel leeg. In elke hoek staat een touch-screencomputer, waarmee non-lineair door het leven van Anne Frank kan worden gereisd. Een meisjesstem galmt in canon door de ruimte: “April 11, 1944...”, “January 6, 1944...”, July 11, 1942...”, “June 6, 1944...”. Joshua en zijn zusje kijken geconcentreerd naar een scherm waarop een tekening van Anne Frank is te zien met daaronder een rij klokken. “Click to hear Anne's description of what happened when.” Het meisje drukt op 9 uur 's ochtends.

In de museumwinkel hangt een foto van Stephen Spielberg, die voor de Nederlandse première van Schindler's List het Anne Frank Huis bezocht. Een grijzende Israeliër stopt een tientje in de donatiebus en stapt naar buiten. In het gastenboek staat met een kinderhand geschreven: “I enjoyed Anne Frank from the movies and I liked going up the stairs.”

    • Henk van Renssen