Importkoningin brengt ziekte mee

Enkele tientallen bijenvolken zijn de afgelopen weken geruimd wegens besmetting met Amerikaans vuilbroed. In delen van Noord-Brabant en Zuid-Limburg is een vervoersverbod ingesteld.

ROTTERDAM, 24 JUNI. Onder bijenvolken in Zuid-Nederland is Amerikaans vuilbroed uitgebroken, een ziekte die de larven en poppen van honingbijen aantast. Er zijn de afgelopen weken enkele tientallen bijenvolken geruimd. Het ministerie van Landbouw heeft vervoersverboden ingesteld rondom de Brabantse gemeenten Boxtel, Loosbroek en Berlicum en het Zuid-Limburgse Wijlre.

De bijenziekte wordt verspreid door een sporenvormende bacterie, de paeni bacillus larvae. Voor de mens is de ziekte ongevaarlijk. De bijenziekte is de afgelopen jaren regelmatig in Nederland uitgebroken, met beperkte gevolgen. De bacil is alleen te vernietigen door verbranding. De getroffen bijenvolken zijn na vergassing in verbrandingsovens vernietigd. Er zijn tot op heden zeven uitbraken van de bijenziekte geconstateerd.

Niet bekend

In de gebieden waar een vervoersverbod geldt, controleren nu twintig medewerkers van de Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees (RVV) alle bijenkasten. Bij een vermoeden van besmetting van Amerikaans vuilbroed wordt een monster onderzocht bij het laboratorium ID DLO in Lelystad. Doorgaans duidt een slijmerige substantie in de honingraten op vuilbroed, aangezien de bacterie de larven en poppen van de honingbijen 'verslijmt'.

De schade is vooralsnog beperkt. In Nederland zijn ongeveer tienduizend bijenhouders actief, bijna allen hobbyisten. Zij hebben tezamen ongeveer tachtigduizend bijenvolken. Een bijenvolk telt gemiddeld tussen de zestig- en tachtigduizend honingbijen. Wel kan de schade oplopen als de besmetting tuindersbedrijven bereikt die gewassen door honingbijen laten bestuiven. Bij een aantal tuinders in het Westland, de Betuwe en bij zaadteeltbedrijven in Noord-Holland worden de honingbijen ingezet bij de bestuiving van onder meer aardbeien, paprika's, tomaten, frambozen en bessen.

Een van de weinige professionele imkers in Nederland is Kees van Holland uit Rhenen. Zijn bedrijf De Werkbij heeft in totaal vijfhonderd volken, waarvan er een kleine veertig bij tuinders in de Betuwe zijn geplaatst. “Ik heb gelukkig nog nergens last van”, zegt Van Holland. “Als mijn bedrijf ooit geruimd moet worden, zou ik niet weten waar ik weer bijenvolken vandaan zou moeten halen.”

Als oorzaak voor de besmetting noemt Van Holland “voor 99 procent zeker” de import van koninginnebijen uit het buitenland. Hij pleit dan ook voor een verbod op deze import. Van Holland: “Er is in Nederland een stelletje fanatieke imkers die denken dat er met buitenlandse koninginnen veel meer honing te produceren valt, hoewel dat niets uithaalt omdat er in Nederland de laatste jaren veel te weinig bloesem is. Die koninginnen worden bijvoorbeeld vanuit Denemarken voor 115 gulden aangeboden en over de post gestuurd. Te goeder trouw wordt er bij gezegd dat de koninginnen vuilbroedvrij zijn. Maar dat weet je nooit zeker.”