Elisa lijdt als Mexico verliest

De Mexicaanse pers vindt de nationale voetbalploeg onervaren, in de cafés is het vertrouwen in de elf van bondscoach Lapuente grenzenloos. Vrouwen hopen dat Mexico morgen van Nederland wint. Dat scheelt een pak slaag.

MEXICO-STAD, 24 JUNI. “Gooooooooool” en nog eens: “gooooooool.” Het normale commentaar bij elke voetbalwedstrijd in Mexico. In de cantina is het zweterig en vol. Mannen brullen de voetballers op televisie toe. Zo'n dertig formica tafels. Uitsluitend mannen. Nog steeds worden vrouwen in Mexico niet toegelaten in de cantina's, de traditionele drinklokalen waar mannen met elkaar dobbelen en naar mariachi-muziek luisteren.

Het is middag. Buiten lopen de vrouwen bij 35 graden met stijfgespoten haren en nylon kousen. Ze sjouwen met kinderen en boodschappen of gaan naar hun werk. Binnen de mannen. Ze drinken en vergeten zoals gewoonlijk hun werk, hun gezinnen. “Kom blonde hoer, één tequila is geen tequila. Twee tequila is er één. En zoals ik al zei: één tequila is er geen!” Ze slaan zich op de knieën, en doen vervolgens wat Mexicanen het liefste doen: liegen. Er wordt gepretendeerd, ontkend en om de zaken heengedraaid.

“Hoezo zegt Sanchez dat we zwakker zijn dan in 1994? Hij heeft gezegd dat we België én Nederland dit weekend uitschakelen. Dat heeft ie gezegd.” De ex-international Hugo Sanchez had zich in de Mexicaanse pers allesbehalve optimistisch uitgelaten over de Mexicaanse ploeg. Tijdens het WK in Amerika werd Mexico al in de achtste finale uitgeschakeld door Bulgarije. En volgens Sanchez speelde Mexico “toen op een veel hoger niveau dan nu”. Kommer en kwel dus voor Mexico.

In de Mexicaanse pers is de afgelopen weken veel aandacht besteed aan de onervarenheid van de jonge ploeg. De ploeg wordt gekenschetst als de underdog van groep E. Hier, in de cantina, wordt daar echter heel anders tegenaan gekeken. Niet de nationale ploeg, maar de nationale pers laat te wensen over. “De kranten hebben ons elftal uitverkocht”, zegt Jorge Medrano, een dikke accountant. “Die journalisten kijken op Mexico neer, omdat ze malinchista zijn.”

Malinchista komt van de naam Malinche. Zij was de indiaanse slavin die als tolk en minnares diende voor de Spaanse veroveraar Cortés. Hoe vreemd het misschien klinkt. In Mexico brandt nog steeds het trauma van vijfhonderd jaar geleden, toen de Spanjaarden de Azteken veroverden. De indiaanse mannen werden collectief uitgemoord, terwijl hun vrouwen door de veroveraars verkracht werden. Zo ontstond het Mexicaanse volk. Letterlijk 'hijos de la chingada', zonen van verkrachte moeders. Tegelijk is dit in Mexico het ergste scheldwoord dat er bestaat. Niet de blanke verkrachter, maar het Indiaanse slachtoffer - de vrouw - wordt gezien als de schuldige van alle ellende die over de Mexicaan heenkomt. Dit levert een bot en uitermate schizofreen soort machisme op. Doel is immers te leven als een chingon - een blanke verkrachter. Maar de indiaanse wortels van de 'zwakke' vrouw werpen de Mexicaan steeds weer terug in ondergeschiktheid. Daarom liggen zaken als 'minderwaardigheid', 'zwakte' en dus ook een slecht voorbereide voetbalploeg in Mexico uiterst gevoelig.

“Ik zie er heel erg tegenop”, vertelt Elisa Gascón (42) over de wedstrijd Nederland-Mexico van morgen. Tussen de dampende stalletjes voor het metrostation eet ze nog snel even een taco. Zoals bijna alle vrouwen in Mexico zorgt ze voor het huishouden, en de opvoeding van de kinderen. Daarnaast is ze de stabiele inkomstenbron in huis. Haar man heeft een baan. Maar het geld dat hij verdient geeft hij toch vooral uit 'met zijn vrienden'. Om voetbal geeft Elisa niets. “Ik zou er niet eens tijd voor hebben”, zegt ze en veegt haar kin met een zakdoek schoon. Het probleem, zegt ze, is dat haar man altijd heel 'nerveus' wordt van een belangrijke voetbalwedstrijden als deze. Dat begint al een dag van te voren. “Dan schreeuwt hij meer”, zegt Elisa. En ja, ook wel slaan, geeft ze toe. “Meer dan normaal in elk geval.” Stilletjes kijkt ze naar haar schoenen. “Ik hoop heel erg dat Mexico wint.”

Maar wat als Mexico verliest? Elisa maakt een gebaar van drinken. “Heel veel en heel boos”, zegt ze. Aan de mannen in de cantina had ik dezelfde vraag gesteld. Wat doen ze - God verhoede - als Mexico toch verliest? Ondanks de 'hoogwaardige strategie', en de 'uitstekende mentale voorbereiding' die ze het Mexicaanse elftal toebedelen. “Luister”, zei Medrano de accountant. “Zover zal het niet komen.” Hij zweeg even, en toen: “Ach, voetbal interesseert me niet. Het is maar een van de vele emoties in het leven.” Zwaar leunde hij over de tafel: “Uiteindelijk is de vrouw een veel zwaardere emotie.”

    • Marjon van Royen