Weizman tegen referendum

TEL AVIV, 23 JUNI. President Ezer Weizman van Israel heeft gisteren zeer scherpe kritiek geleverd op het idee van premier Benjamin Netanyahu om een referendum te houden over de tweede terugtrekking uit de bezette Westelijke Jordaanoever.

Volgens Weizman is het onzinnig het volk te laten beslissen over een fase in het Israelisch-Palestijnse vredesproces. Een referendum zou alleen zin hebben indien de Israeli's wordt gevraagd een oordeel te vellen over door de regering genomen beslissingen inzake het vredesproces.

Het denkbeeld om een referendum te houden over verdere overdracht van bezet gebied aan het Palestijnse Gezag van Yasser Arafat werd twee maanden geleden gelanceerd door de ultra-nationalistische parlementariër Michael Kleiner van de Gesher-partij. Deze proefballon werd toen niet serieus genomen en ontmaskerd als een poging om het vredesproces te torpederen.

Deze week heeft premier Netanyahu onverwachts Kleiners suggestie overgenomen en de ministers van Communicatie en Justitie opdracht gegeven wettelijke en organisatorische voorbereidingen te treffen voor het fel omstreden referendum. De voorgestelde volksraadpleging heeft in de regeringsmolen intussen een metamorfose ondergaan, waardoor het volgens politici, politicologen en commentatoren een “belachelijk grap” lijkt te worden.

De minister van Justitie, Zachi Hanegbi, heeft gisteren gezegd dat het referendum louter “raadplegend” zal zijn en niet bindend is voor de regering. Via zijn medewerkers heeft Netanyahu echter verduidelijkt dat de uitslag van het referendum bindend zal zijn indien de te stellen vraag door meer dan zestig procent van de deelnemers positief wordt beantwoord. Door deze verhoging van het percentage tot boven de zestig procent neemt de invloed van de Israelische Arabieren - rond zeventien procent van de bevolking - op de uitslag af.

President Weizman wekte gisteren met zijn scherpe persoonlijke aanval op Netanyahu de indruk dat hij het referendum beschouwt als een poging van de regering zich aan een snelle beslissing tot verder terugtrekken uit bezet gebied te onttrekken. Weizman weigerde deze week een belangrijke jaarlijkse conferentie van Israelische industriëlen en economen te openen. Gisteren legde hij uit dat hij wilde voorkomen dat zijn voorgenomen woedende rede over het torpederen van het vredesproces door Netanyahu tot een “explosie” zou leiden in de conferentiezaal.

In vraaggesprekken met de Israelische tv en pers zei Weizman dat “er geen vreugde meer is in het vredesproces”. “De vrede hinkt en dat is ook het geval met de economie”, aldus Weizman. “Het toerisme is sterk teruggelopen, werkloosheid is hoog, er is een recessie, de groei is tot stilstand gekomen en er is een belangrijke achteruitgang van buitenlandse investeringen in Israel”, zei de president.

Volgens het Israelische bureau voor de statistiek zijn de buitenlandse investeringen in het eerste half jaar van 1998 ten opzichte van dezelfde periode in 1997 met meer dan 50 procent gedaald. Aantrekken van buitenlandse investeringen is een van de stokpaardjes van Netanyahu's economische politiek.

De kritiek van president Weizman op premier Netanyahu bewijst volgens medewerkers van de premier dat de president inzake het vredesproces “aan de verkeerde kant staat”, dat wil zeggen: de Palestijnse kant heeft gekozen.

    • Salomon Bouman