Veiling Pulchri brengt ruim 2 miljoen gulden op

De omstreden veiling van kunstwerken van Pulchri heeft gisteren 2,2 miljoen gulden opgebracht. De netto-opbrengst voor Pulchri is 1,9 miljoen gulden. De voorzitter van Pulchri noemde de opbrengst, die in eerste instantie werd geschat tussen 6 en 8 ton, 'boven iedere verwachting'.

DEN HAAG, 23 JUNI. De zon schijnt door de glazen dakkoepels van de Pulchri-expositieruimte als om twee uur 's middags veilingmeester J.P. Glerum zijn hamer ter hand neemt. Refererend aan het kort geding van dezelfde ochtend, een laatste poging van tegenstanders om de veiling te verhinderen, opent hij met de woorden: “Er zijn een aantal strijden gestreden, maar uiteindelijk kan er dan vanmiddag worden geveild.”

Kopers en belangstellenden zijn in zo groten getale naar de veiling gekomen dat iedere stoel in de zaal bezet is. Oudere dames met hoedjes wuiven zichzelf koelte toe met decente zakdoekjes. Achter de coulissen doen de assistenten van veilinghuis Glerum hetzelfde met nog te veilen aquarellen.

Kavel 26 zorgt voor beroering in de zaal. Als het schilderij Jonge vrouw met hoed van J. Israels, dat werd ingezet op 80.000 gulden, wordt afgehamerd, heeft het werk 220.000 gulden opgebracht. De anonieme koper is een Nederlandse particulier. Een ander topstuk, Aankomst van de vissersvloot van Jan Willem Sluiter, brengt 65.000 gulden op.

Op de avondveiling gaan de modernere werken voor lagere bedragen van de hand, maar sommige zorgen nog steeds voor opmerkelijke prijzen. Een tekening van Piet van der Hem, die was geschat op 6.000 gulden, wisselt van eigenaar voor het vijfvoudige. Een schilderij van Willem Hussem brengt 18.000 gulden op en overschrijdt daarmee de taxatiewaarde met ruim 13.000 gulden.

Pulchri-bestuurslid M. Danser en voorzitter Dick Stapel houden vanaf de derde rij nerveus de voortgang van de veiling in de gaten. “Vanmorgen werd de opbrengst nog geschat op 1 tot 1,5 miljoen gulden, maar zoals het eruit ziet gaan we daar ruim overheen”, zegt een gespannen Stapel.

De kopers zijn over het algemeen particuliere verzamelaars. Vertegenwoordigers van het Rijksmuseum, het Van Gogh Museum en het Haags Gemeente Archief bieden mee voor bepaalde stukken. Het Rijksmuseum voegt een portret van Willem Bastiaan Thoolen aan haar collectie toe.

De ledenvergadering van Pulchri had bepaald dat de veiling zich moest beperken tot werk van al overleden kunstenaars. De beelden in bezit van de sociëteit, werk van nog levende schilders en werk waar nog in leven zijnde leden op staan afgebeeld zijn buiten de veiling gehouden. Ook een aantal werken dat toch in de veiling is ingebracht om 'het beeld van de veiling niet te verstoren', wil Pulchri behouden. Volgens Stapel gaat het om dertien werken die 'verbonden zijn met de historie van het genootschap of belangrijk zijn op artistiek gebied.'

Er wordt geapplaudiseerd als een portret van Maris voor 32.000 gulden inderdaad behouden blijft voor Pulchri. Een ander werk van Maris, dat 45.000 gulden opbrengt, wordt door de anonieme koper geschonken aan de sociëteit. “Gelukkig”, verzucht een Pulchri-lid, “dit kroonjuweeltje blijft behouden. Dan kunnen we hem weer terug op de schoorsteenmantel zetten.” De aankopen door Pulchri zelf zijn mogelijk gemaakt door schenkingen van het VSB-fonds, de beeldhouwer Kees Verkade en een anonieme mecenas. Veilinghuis Glerum rekende voor de aankopen door het schildersgenootschap niet de gebruikelijke 10 procent aankoopprovisie.

Rob Smulders van veilinghuis Glerum noemt de hoge opbrengst 'opmerkelijk maar niet geheel onverwacht'. “Het is aantrekkelijk voor verzamelaars om zonder tussenkomst van kunsthandelaren werken te kunnen kopen uit een beroemde collectie. Toch kan je de emotionele meerwaarde van een dergelijke veiling niet van tevoren incalculeren. Het is net als het veilen van Kennedy's aansteker. Dan kan je ook niet voorspellen hoeveel waarde mensen daar aan hechten.”

    • Edo Dijksterhuis