Na kritiek EU en Rusland; Letland past omstreden wetgeving aan

RIGA, 23 JUNI. Het parlement van Letland heeft in derde en laatste lezing de wet op het staatsburgerschap aangepast en het voor de omvangrijke Russische minderheid iets makkelijker gemaakt de Letse nationaliteit te verkrijgen.

Letland hoopt met de maatregelen tegemoet te komen aan eisen van de Europese Unie en tevens de angel uit het slepende conflict met Rusland te halen.

De amendementen, in Letland zelf fel omstreden, houden in dat de naar schatting 20.000 niet-Letse kinderen die na 21 augustus 1991 zijn geboren, automatisch het Letse staatsburgerschap krijgen als de ouders erom vragen. Bovendien voorzien de wetsamendementen in de opheffing van het bestaande quotasysteem voor naturalisatie van niet-Letten.

Dit quotasysteem verdeelde niet-Letten in leeftijdsgroepen, waarvan de jongste op grond van dat systeem het eerst aan de beurt kwam bij de afhandeling van hun verzoek om de Letse nationaliteit, en de oudste het laatst. Oudere niet-Letten hadden daardoor geen enkel uitzicht op de verkrijging van een Letse pas.

De aanpassing van de wet werd al jaren geëist door de Europese Unie, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) en Rusland, dat klaagt dat de Letten hun omvangrijke Russische minderheid - 700.000 mensen, rond dertig procent van de totale bevolking - discrimineren. De relaties tussen Rusland en Letland staan regelmatig onder grote druk. Eerder dit jaar namen de Russen zelfs handelssancties tegen Letland die nog steeds van kracht zijn en werd de Letse regering (door burgemeester Loezjkov van Moskou) verweten “genocide” te plegen op de Russische minderheid.

De wet op het staatsburgerschap was tot nu toe uiterst restrictief. Recht op het Letse staatsburgerschap hadden slechts mensen die voor 1940 in Letland woonden en hun afstammelingen. De afgelopen jaren werden per jaar slechts twee- tot vierduizend niet-Letten genaturaliseerd, na een langdurig en moeizaam proces waarvan een nog steeds omstreden taaltest deel uitmaakt. Verreweg de meeste leden van de Russische minderheid zijn statenloos. Ze hebben alleen hun oude Sovjet-pas, die binnenkort nergens meer geldig is. Nieuwe vreemdelingenpaspoorten worden slechts mondjesmaat uitgereikt.

De Europese Unie en de OVSE maken nog steeds bezwaar tegen de eveneens uiterst restrictieve Letse taalwetten, die het gebruik van andere talen dan het Lets zelfs in de privésfeer aan banden leggen.

Nationalistische partijen als de partij Vaderland en Vrijheid nemen ook na de aanvaarding door het parlement geen genoegen met de amendementen. Vaderland en Vrijheid - de grootste partij in de regerende coalitie en de grootste partij in het Letse parlement - werkt aan een plan om de toepassing van de aangepaste wet met twee maanden te bevriezen. In die twee maanden wil de partij 130.000 handtekeningen ophalen om een referendum over de kwestie af te dwingen.

Rusland heeft vooralsnog gereserveerd gereageerd op de beslissing van het Letse parlement. Minister van Buitenlandse Zaken Jevgeni Primakov zei gisteren: “We weten nog niet precies wat de Letse parlementariërs hebben aangenomen. Het is nog te vroeg om er iets over te zeggen.”

Na de aanvaarding van de amendementen in tweede lezing, begin deze maand, reageerde de regering in Moskou uiterst kritisch, wegens de trage procedure van de afhandeling van de amendementen. (Reuters, AP, AFP)