Communisten tegen uitbreiding; Kabinet Italië in problemen om NAVO

ROME, 23 JUNI. Het Italiaanse kabinet is in grote problemen gekomen doordat de communisten, die de regering extern steunen, zich verzetten tegen ratificatie van het verdrag voor uitbreiding van de NAVO.

Premier Romano Prodi deed in een Kamerdebat vanmorgen een vertwijfelde oproep tot de rechtse oppositie om hem te steunen. Hij noemde het onaanvaardbaar dat zo iets belangrijks als de uitbreiding van de NAVO speelbal wordt van interne politieke twisten.

Het debat gaat niet over de NAVO. In principe bestaat er een ruime meerderheid voor de toetreding van Polen, Hongarije en Tsjechië. De rechtse oppositie is vóór ratificatie, maar voelt er weinig voor om Prodi te redden.

Oppositieleider Silvio Berlusconi vindt dat Prodi de consequenties moet trekken uit de verdeeldheid over het buitenlands beleid onder de partijen die het centrum-linkse kabinet steunen. Berlusconi heeft gezegd dat hij alleen voor ratificatie zal stemmen als Prodi belooft daarna zijn aftreden aan te bieden.

De stemming stond voor vanmiddag gepland. Prodi heeft vanmorgen gezegd dat er volgens hem geen sprake is van een definitieve breuk tussen de partijen die hem steunen. Hij probeerde vanmorgen kleine centrumpartijen buiten zijn coalitie, met name de Democratische Unie voor de Republiek van oud-president Francesco Cossiga, over te halen om hem in de NAVO-stemming toch te steunen.

De premier kondigde aan dat hij direct na het debat naar president Oscar Luigi Scalfaro zou gaan voor overleg over de politieke impasse. Hij zou in overleg met Scalfaro kunnen besluiten om, los van het NAVO-verdrag, het vertrouwen van de Kamer van Afgevaardigden te vragen. De communisten hebben al gezegd dat zij in dat geval het kabinet zullen steunen.

Vorig jaar leidde het besluit om Italiaanse troepen naar Albanië te sturen ook bijna tot een regeringscrisis. De communisten, die 34 van de 630 Kamerzetels hebben, waren ook daar tegen. De communistische partijleider Fausto Bertinotti heeft gezegd geen halszaak te willen maken van de NAVO-stemming, maar hij gebruikt deze wel om zijn onderhandelingspositie te versterken in de discussie over het sociaal-economische beleid. Dat is het onderwerp waarmee de communisten zich echt willen profileren.

Rechts wil het NAVO-debat aangrijpen om de meningsverschillen tussen de communisten en Prodi te onderstrepen. Die gaan veel verder dan het buitenlandse beleid. Onder druk gezet door de communisten, heeft Prodi een aantal concessies moeten doen die ook bij de rechtervleugel van zijn regeringscoalitie niet goed zijn gevallen. Zo heeft hij vorig jaar invoering van een 35-urige werkweek beloofd als tegenprestatie voor steun van de communisten voor de begroting.

De Italiaanse Senaat heeft al ingestemd met de toetreding van Polen, Hongarije en Tsjechië tot de NAVO. Die kan pas doorgaan als alle NAVO-lidstaten het verdrag hierover hebben geratificeerd.