Colombia wachten harde economische ingrepen

De conservatieve oppositiekandidaat Andrés Pastrana (44) heeft dit weekeinde in Colombia het presidentschap gewonnen. De bevolking wachten harde economische maatregelen en weinig kans op vrede.

MEXICO-STAD, 23 JUNI. Grapje in Bogotá: De arts vertelt president Samper dat hij aids heeft. “Wat?” zegt de president “dat hebben ze me dan achter mijn rug om gegeven!”

Twaalf jaar lang zijn in Colombia de liberalen aan de macht geweest. Drie kleurloze presidenten op rij. De laatste - Ernesto Samper - is echter het meest besproken staatshoofd. Vanaf de eerste dag na zijn overwinning op Pastrana, vier jaar geleden, is Samper gewikkeld in een schandaal over de financiering van zijn verkiezingscampgane met drugsgeld. Met vele hoogstandjes in de politieke koorddanserij is het hem gelukt buiten schot te blijven, terwijl zijn entourage viel. “Ik wist er niets van”, was zijn belangrijkste verdedigingslijn. Een spel waarmee hij vooral de Amerikanen op de zenuwen werkte. Vorig jaar trokken ze zijn visum voor de Verenigde Staten in.

'El cambio', de verandering. Dat was het motto waarmee Andrés Pastrana het dit keer opnieuw tegen de liberalen opnam. Pastrana won met een krappe meerderheid van 50,6 procent, tegenover 46,6 procent voor zijn liberale tegenstander Horacio Serpa. “We zijn de corruptie en schandalen moe”, zeiden veel Pastrana-aanhangers al tijdens de eerste verkiezingsronde van 31 mei. “We willen een president die zijn handen vrij heeft om de echte problemen van Colombia aan te pakken: de economie en de oorlog.”

De dertig jaar oude oorlog met de linkse guerrilla is één van de grootste problemen van Colombia. Sinds een paar jaar heeft zich daartegenover ook een paramilitaire beweging gevormd, die verantwoordelijk is voor de moord op duizenden ongewapende boeren. Grote delen van Colombia vallen buiten de controle van de overheid. Daarbij komt dat het leger op veel plaatsen samenwerkt met de paramilitairen. Nergens in Latijns Amerika wordt nog gevochten. Maar in Colombia vallen jaarlijks meer dan 30.000 doden door geweld.

Ook economisch gaat het niet best met het land. Samper laat een overheidstekort van 6 miljard dollar (meer dan 12 miljard gulden) na. De werkloosheid is opgelopen tot veertien procent.

Op het gebied van de economie zal Pastrana een hard neo-liberaal beleid doorvoeren, naar het voorbeeld van zijn 'grote vriend' Carlos Menem, president van Argentinië, die het overheidstekort flink terugdrong. Maar de werkloosheid nam toe, zoals ook de kloof tussen arm en rijk groter werd.

En op het gebied van de vrede? “Pastrana heeft een goede naam in het leger. Hij zal zeker zorgen voor meer financieringen en een betere uitrusting”, zegt professor Alvaro Camacho van het Instituut voor Politieke Studies van de Universiteit van Colombia. “Maar ik zie hem nog niet met de guerrilla onderhandelen.” Volgens hem was de liberale tegenstander van Pastrana een betere kandidaat voor een vredesproces geweest: “Serpa kent de guerrilla, is moderner, en meer een politiek dier dan Pastrana.”

Toch moet het ook Pastrana niet aan training ontbreken. Zijn eigen vader, Misael Pastrana, was president van Colombia tussen 1970 en 1974. “Hij heeft mij alles geleerd”, bekende de zoon gisteren tegenover zijn aanhangers. Andrés studeerde rechten, en specialiseerde zich in de Verenigde Staten. Daar heeft hij nog steeds veel politieke vrienden, met name in Republikeinse kring. De verwachting is dan ook dat hij op het gebied van drugs een uiterst pro-Amerikaanse koers zal voeren.

Zo wisselen de conservatieven en de liberalen elkaar in Colombia weer af. Van de onafhankelijkheid van Colombia tot aan de jaren vijftig waren ze met elkaar in een burgeroorlog verwikkeld. Daarop volgde een tijd dat liberale en conservatieve presidenten elkaar automatisch moesten opvolgen. Nu reikte Pastrana zijn liberale tegenstander genereus de hand: “Ik heb beloofd dat ik geen revanche zou nemen, en ik hou m'n woord”, zei hij na zijn overwinning. “Colombia heeft mannen als doctor Serpa nodig om vrede te bereiken.”

De grote vraag is echter wat Pastrana met zijn voorganger Samper gaat doen, wanneer hij in augustus aantreedt. Volgens ex-president César Gaviria zal Pastrana niet rusten voor hij zijn oude vijand achter de tralies ziet. Er gaan ook geruchten over een mogelijke asielaanvraag van Samper in Spanje.

Maar Colombia zou Colombia niet zijn als in de bars van Bogotá niet ook die andere grap zou circuleren: “Hoe durf je te zeggen dat er 23 miljoen drugsgeld in mijn campagne zit?” zegt Samper tegen Pastrana. “Waar heb je die andere zeven dan verstopt?”