Premier Maleisië snoert critici de mond

Op het partijcongres van zijn UMNO heeft de Maleisische premier Mahathir Mohamad zijn positie verstevigd. Kritiek op 'vriendjespolitiek' pareerde hij afgelopen weekeinde door de tegenaanval te kiezen. Maar hij kan niet voorkomen dat de economie er steeds slechter voor komt te staan.

SINGAPORE, 22 JUNI. Voor Mahathir Mohamad geldt de aanval al jaren als de beste verdediging. Wie de 72-jarige premier van Maleisië attaqueert, krijgt immer een fel weerwoord van de oud-medicus die al 17 jaar onafgebroken leiding geeft aan zijn land en sinds de val, vorige maand, van de Indonesische president Soeharto de langst zittende leider in Oost-Azië is.

“Hoe durft u die dingen te beweren”, kreeg een Amerikaanse journalist vorige week nog naar zijn hoofd geslingerd toen hij met een vraag suggereerde dat een miljoenenlening die een van Mahathirs zonen onlangs loskreeg van lokale banken voor een overneming, terug te voeren was op het feit dat diens vader de premier van Maleisië is. “U heeft het al in uw hoofd gezet dat deze man hier corrupt is en dus zijn zoon wel zal helpen”, repliceerde Mahathir gebeten. De taktiek werkte: de aandacht verschoof naar de woede van de premier; de vraag bleef uiteindelijk onbeantwoord.

Afgelopen weekeinde paste Mahathir een soortgelijke strategie toe tijdens het jaarlijkse congres van zijn partij, de Verenigde Nationale Organisatie van Maleiers (UMNO). Mahathir kwam donderdag onder vuur te liggen van partijgenoten die hem vriendjespolitiek en nepotisme verweten. Gisteren sloeg de premier keihard terug door een lijst met honderden namen van mensen en bedrijven te publiceren die de afgelopen jaren betrokken zijn geweest bij overheidsprojecten.

“Er zijn beschuldigingen geweest dat slechts een paar goede maatjes, boezemvrienden van de premier en de vice-premier, voordeel trekken uit privatiseringsprojecten in dit land. Daarom presenteren wij u nu een lijst die aangeeft wie allemaal betrokken waren bij die projecten”, zei Mahathir. “Het gaat om honderden mensen en het is wel duidelijk dat het niet gaat om mijn boezemvrienden.”

Onder de namen op de lijst bevond zich Ahmad Zahid Hamidi, de machtige leider van UMNO's jongerenorganisatie, die afgelopen donderdag in zijn toespraak tot het congres de aanval op Mahathir had ingezet. Ook hij beloofde zijn partijgenoten bij die gelegenheid een lijst met namen. Maar Mahathir was hem voor. En uit de lijst bleek pijnlijk genoeg dat Zahid zelf nog niet zo lang geleden, samen met een aantal anderen, een concessie had gekregen voor een woonproject in Kuala Lumpur. Zahid zat gisteren bij de toespraak van de premier onrustig op zijn stoel te schuiven. En Mahathir kreeg na afloop van zijn anderhalf uur durende slottoespraak een staande ovatie.

Zo sloeg Mahathir de aanval op zijn positie gedecideerd af en zit hij voorlopig weer stevig in het zadel. “Mahathir heeft zijn positie versterkt op het congres”, zegt de Maleisische professor Zakaria Ahmad van de Kebangsaan universiteit in Kuala Lumpur. “Er zal in Maleisië, ondanks de economische neergang, niet net als in Indonesië een wisseling van de wacht komen. Mahathirs positie is een stuk sterker dan die van Soeharto kort voor zijn aftreden”, aldus de professor.

Mahathir heeft er zelf herhaalde malen op gewezen dat zijn land niet steeds vergeleken moet worden met Indonesië. “Veel Westerse deskundigen kunnen geen onderscheid maken tussen de twee landen. Zij verwachten dat wat daar is gebeurd, binnenkort ook hier zal plaats hebben”, aldus de premier. Toch heeft de Indonesische reformasi, de door studenten aangezwengelde roep om hervormingen, ontegenzeggelijk effect op de situatie in buurland Maleisië. “Hier durven de mensen het onderwerp corruptie en nepotisme nu ook openlijk aan de kaak te stellen”, zegt Zakaria. “De kritiek op Mahathir zal steeds luider worden, zeker nu de economie verder inzakt.”

Maleisië is er economisch niet zo slecht aan toe als Indonesië en heeft tot nu toe zonder hulp van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) de gevolgen van de Aziatische crisis kunnen doorstaan. Maar volgens veel analisten glijdt de economie richting recessie als er niet snel hulp komt. Voor het eerst in 13 jaar kromp de economie dit jaar, in het eerste kwartaal met 1,8 procent.

Mahathir wil Maleisië als premier door de crisis heen sturen, en het liefst leidt hij zijn land ook nog persoonlijk de volgende eeuw in. Zijn inmiddels beruchte retoriek, waarmee hij de schuld voor de crisis weer eens in de schoenen schoof van het Westen, lijkt een averechts effect te hebben op de situatie in zijn land. Internationale investeerders, die juist nu zo hard nodig zijn, schrikken vaak van Mahathirs woorden. Maar het is ook na dit weekeinde weer duidelijk dat niets of niemand Mahathir het zwijgen kan opleggen. Zelfs zijn gedoodverfde opvolger, de 50-jarige vice-premier en minister van Financiën, Anwar Ibrahim, hield zich tijdens het partijcongres opvallend gedeisd. Hij wacht zijn kansen rustig af, want hij weet maar al te goed hoe Mahathir reageert als hij rechtstreeks wordt aangevallen.

    • Max Christern