Links in Tsjechië wint verkiezing voor parlement

PRAAG, 22 JUNI. De vervroegde verkiezingen in de Tsjechische Republiek hebben een duidelijke overwinning opgeleverd voor de oppositionele sociaal-democratische partij van Miloš Zeman. Zijn partij eindigde ruim drie procent hoger dan voorspeld op 32,3 procent van de stemmen.

Dat geeft de sociaal-democraten recht op 74 zetels in het 200 zetels tellende Tsjechische parlement. Het is de eerste keer sinds de heroprichting van de sociaal-democratische partij dat zij als grootste partij uit de bus komt.

De rechts-liberale ODS van ex-premier Václav Klaus eindigde op een verrassende tweede plaats met 27,7 procent van de stemmen en 63 zetels in het nieuwe parlement. Daarmee is Klaus, die eind vorig jaar na de val van zijn regering politiek leek afgeschreven, weer helemaal terug.

De communisten (KSCM) komen met 24 zetels in de volksvertegenwoordiging. Zij kregen 11 procent van de stemmen. De christen-democraten (KDU-CSL) en de centrum-rechtse Vrijheidsunie (US), die een sleutelrol zullen gaan spelen bij de komende formatie, haalden respectievelijk 20 en 19 zetels.

De grote verrassing van deze verkiezingen was het falen van de rechts-extremistische Republikeinse partij (anti-NAVO, anti-zigeuners, anti-Duits, vaak ook antisemitisch). Zij slaagde er niet in de kiesdrempel van vijf procent te halen. De partij is vanaf de eerste vrije verkiezingen in 1990 vertegenwoordigd geweest in het Tsjechische parlement en heeft daar onophoudelijk als stoorzender gefunctioneerd. In het vorige parlement had de Republikeinse Partij nog achttien zetels.

President Havel laat de belangrijkste partijleiders - Zeman (CSSD), Klaus (ODS), Lux (KDU-CSL) en Ruml (US) - vandaag op zijn paleis komen voor de eerste verkennende besprekingen. De communisten worden voorlopig niet bij de formatie betrokken. Havel, die als president een cruciale rol kan spelen in het formatieproces, heeft nog geen enkele indicatie gegeven welke kant het op zou moeten. Wel maakte hij aan de vooravond van de verkiezingen duidelijk dat de Tsjechische grondwet hem niet dwingt om de leider van de grootste partij, Zeman dus, te belasten met de vorming van een nieuwe regering. Waarnemers verwachten in Praag een langdurig en moeizaam onderhandelingsproces.

    • Renée Postma