Het Utrecht-gevoel

De bewoners van Bunschoten-Oost kunnen weer rustig slapen. Het grote aantal kankergevallen in hun wijk is te wijten aan vergrijzing en heeft niets te maken met restanten van een voormalige vlooienpoederfabriek. En de penetrante lucht in de wijk is afkomstig van visafval dat soms op het land wordt uitgestrooid. Zo is uit onderzoek gebleken.

Dit soort berichten maakt het een genot om Radio M te beluisteren. De zender voor Midden-Nederland moet nu eenmaal de regio bedienen en soms levert dat exotische berichten op. Maar vaak wordt de luisteraar op de proef gesteld, als in Veenendaal een kippendief opereert en de plaatselijke Patrimonium-school 75 jaar bestaat. Liefhebbers van het weer komen evenwel ruimschoots aan hun trekken. De redactie is zelfs niet te beroerd om te melden wat voor weer het vijftig jaar geleden op die dag was.

Het valt niet mee om het iedereen naar de zin te maken. Samen met Radio Noord-Holland scoort Radio M het slechtst in luisterdichtheid en marktaandeel. Terwijl de regionalen in Friesland en Drenthe een marktaandeel van 25 en 30 procent hebben, moet Radio M het doen met zeven procent.

De mast bij Lopik is een belangrijke verklaring voor die bescheiden prestaties van Radio M. Daardoor zijn in de regio veel commerciële zenders te horen, die allemaal naar luisteraars vissen. Maar er is ook een belangrijke cultuur-historische verklaring. De provincie Utrecht heeft geen identiteit; er is geen Utrecht-gevoel. In Drenthe wil iedereen weten wat er in Assen gebeurt. In Utrecht is daar geen sprake van. In deze provincie wonen nu eenmaal veel mensen die elders werken en andersom. Dit verklaart dan ook de ruime aandacht voor het fileleed in de uitzendingen. “Uit alle onderzoeken blijkt dat het weer en het verkeer erg hoog scoren”, zegt hoofdredacteur Klaas Pieter Rieksen.

In een poging het marktaandeel te vergroten heeft het Utrechtste station in 1996 haar programmering drastisch omgegooid. En de naam veranderde van Radio Utrecht in Radio M, omdat de zender te veel met de stad Utrecht werd geassocieerd. Overdag werd voortaan vooral muziek uitgezonden met korte, bondige informatieblokjes. Per saldo is de informatie toegenomen, stelt Rieksen. “Vroeger deden we in zes minuten één item, nu brengen we in die zes minuten meer onderwerpen.”

Toch was de nieuwe aanpak niet naar de zin van het Commissariaat voor de Media. Dit constateerde dat het aandeel informatie, cultuur en educatie op de zender - de zogenoemde ICE-norm - met nog geen 25 procent ruim onder de verplichte vijftig procent bleef. Radio M kreeg een boete van 10.000 gulden.

De zender voldoet inmiddels weer aan de ICE-norm dankzij het avondprogramma 'De Dag', waarin in een uur alle informatie en nieuws van de dag nog eens wordt samengevat. De meeste informatieve programma's worden in de avonduren uitgezonden, maar dan is de luisterdichtheid het laagst. Volgens hoofdredacteur Rieksen is dat geen bezwaar, omdat die programma's op doelgroepen zijn gericht die de zender toch wel weten te vinden.

Overdag is er ook alle aandacht voor doelgroepen. Radio M is de eerste publieke zender die werkt in een strak format volgens de AC-Gold-formule, zoals de commerciële zender Sky Radio. Er worden alleen gouden hits uit het verleden gedraaid en 'adult contemporary' muziek, nummers die nu door volwassenen mooi worden gevonden. Het is volgens Rieksen 'het meest brede format' dat er te bedenken valt. Het resultaat is 'middle-of-the-road' muziek, waar een fijnproever oorpijn van krijgt. Maar er is nog hoop. Bij de behandeling van de begroting van Radio M vorige week in de Provinciale Staten, hebben diverse fracties gepleit voor meer nieuws overdag. Het AOV vroeg om een bedaarder tempo in de nieuwsbulletins, zodat ook de oudere volwassenen op de hoogte kunnen blijven.

    • Bert Determeijer