Drank, drugs en sex maken het leven van een kroonprins dragelijk

T/m 23 juni, Museumpark, Rotterdam, daarna tournee.

ROTTERDAM, 22 JUNI. De koningin pleegt incest met de kroonprins, die biseksueel blijkt te zijn, want behalve met zijn verloofde heeft hij ook een relatie met een lakei. Dit zijn enkele van de belangrijkste verhaallijnen van het stuk De Kroonprins dat te zien is tijdens de Parade, het theaterfestival dat afgelopen weekeinde in Rotterdamse Museumpark begon.

“Alles wat de roddelbladen schrijven is niet waar. Het ware verhaal kunt u hier binnen horen.” Verkleed als Prins Willem-Alexander in zijn marine-uniform lokt acteur Dick van den Toorn het publiek de tent in waar straks de voorstelling (ondertitel: 'of: incest kan niet altijd gratis zijn') te zien is. Als het toneelstuk begint, heeft hij het uniform verwisseld voor een tarzan-outfit. “Valt er hier nog wat te neuken?” roept hij bij opkomst. De bijbehorende oerwoudgeluiden gaan meteen over in het Wilhelmus.

Schrijver en regisseur Dolf Ephraïm lijkt zich voor De kroonprins te hebben afgevraagd hoe ver je kunt gaan in een toneelvoorstelling alvorens je wordt aangeklaagd wegens racisme of majesteitsschennis. Het stuk gaat over een kroonprins - hij lijkt sterk op Willem-Alexander, maar het gebruik van diens naam wordt zorgvuldig vermeden - die geen kroonprins wil zijn. En al helemaal geen koning. Hij haat zijn onderdanen, die hij liever vandaag dan morgen kwijt zou zijn. “Als ik een eigen concentratiekampje had, dan zat het vanavond al vol”, zegt de kroonprins. 'Proost!', roept hij iedere keer als hij een glas achterover slaat. Want alleen drank en drugs maken zijn leven draaglijk.

Behalve met zijn verloofde ('een hockeykutje') onderhoudt de kroonprins ook seksuele relaties met twee andere personages in het stuk: de lakei Clemens en zijn moeder, de koningin. “Nee mamma, niet weer in het donkere bos”, zegt de kroonprins tegen zijn moeder (gespeeld door Franz Bravo, met Beatrix-pruik). Terwijl het hoofd van de kroonprins onder de jurk van zijn moeder verdwijnt, zingt zij: “In naam van oranje doe open die poort.”

Leden van een Oranjeverenigingen krijgen 25 procent korting op de toegangsprijs, meldt het bord bij de ingang van de tent. Maar zij zijn niet de enigen die aanstoot kunnen nemen aan de voorstelling, alle vrouwen en negers kunnen dat ook doen. “Jammer dat vrouwen geen haken hebben waar je ze aan op kunt hangen”, zegt de kroonprins, die vrouwen afwisselend aanduidt als gleuf, spons, of gewoon kutje, onder andere. En als hij op staatsbezoek is in een voormalige kolonie zingt hij samen met de gekleurde minister van dat land: “Wij zitten in de zon. En we maken lol. Dat is alles wat we willen, als we werken gaan we gillen.”

De Kroonprins moet het niet hebben van het spel van de acteurs, of van spitsvondige grappen. Wel van het schokeffect dat op simpele wijze bereikt wordt en even leuk is, maar al snel begint te vervelen. Overigens loopt slechts een handvol toeschouwers weg tijdens de voorstelling. De rest toont zich uiterst vermaakt. “Hier komt vast gedonder over”, zegt iemand bij het verlaten van de tent. Maar dat is niet waarschijnlijk. Het is in Nederland nog nooit voorgekomen dat een toneelschrijver of -acteur werd veroordeeld wegens majesteitsschennis, zegt de Groningse jurist Fred Janssens, die donderdag promoveert op een proefschrift over 'belediging'. “Als ik op de markt zou roepen dat de koningin incest pleegt met de kroonprins, dan zou justitie kunnen besluiten in actie te komen. Maar gebeurt zoiets binnen de context van een toneelvoorstelling, dan luidt de conclusie al snel dat de artistieke vrijheid zwaarder moet wegen. Het openbaar ministerie zal zich er niet aan wagen.”

    • Jeroen van der Kris