SCHARRELEND TUSSEN PIEPSCHUIM PIKKEN KIPPEN MINDER VEREN

Enige jaren geleden hadden Nederlandse scharrelkippen een onverwacht gelukkig nieuwjaar. Bij een informeel experiment op een pluimveebedrijf kregen ze in hun verblijf de beschikking over oude kerstbomen. De dieren bleken er zeer op gesteld, heel precies de dorre naalden los te pikken. Ze hielden er zich zo lang en intensief mee bezig, dat onnatuurlijk gedrag door frustratie en verveling langdurig verdween. Kerstbomen zijn dus effectieve kippen-afleiders. Hetzelfde blijkt bij degelijk wetenschappelijk onderzoek nu te gelden voor piepschuim dat, anders dan oud kerstboommateriaal, het hele jaar door goedkoop beschikbaar is.

Bij intensief gehouden leghennen kan verenpikken, op het eigen lijf of dat van anderen, leiden tot schade aan het verenpak, verwonding en sterfte. Het is een teken van welzijnsproblemen en op zijn beurt een veroorzaker daarvan. Duitse onderzoeksters bekeken of er een omgekeerd verband is tussen verenpikken en voedselzoek-gedrag, zoals onderzoekend gedrag en het manipuleren van voorwerpen op enige afstand van de centrale voederinstallatie. Daarbij werden achtenveertig groepen van dertig kippen (Gallus gallus domesticus) grootgebracht met uiteenlopende typen materialen in hun hok. Vanaf een leeftijd van één maand werd het effect onderzocht (Animal Behaviour, 55/4 1998, blz. 861-873).

Bij één experiment toonden de kippen die de beschikking hadden over lang gesneden stro duidelijk meer voedselzoekgedrag en minder gepik aan veren dan kippen die stro in versnipperde vorm kregen. Die eerste, in betrekkelijke luxe opgroeiende groep, vertoonde echter in gedrag geen verschil met kippen die opgroeiden met blokken polystyreen, ofwel piepschuim: lichtgewicht, makkelijk om te werpen voor inspecties en met bevredigend los te werken bolletjes.

Een tweede experiment bevestigde het belang van de vorm van geboden materiaal. Want de kippen met de piepschuimblokken vertoonden veel gezonder gedrag dan kippen die groot werden met alleen de beschikking over losse piepschuimbolletjes. Een slotexperiment toonde de waardering voor de piepschuimblokken nog eens ondubbelzinnig aan bij het of de hele dag, of alleen 's ochtends aanbieden van polystyreenblokken. Zowel de kwaliteit als de beschikbaarheid van geboden materiaal speelde een rol bij verenpikken en het voorkomen daarvan, en daarmee was het verhaal van de onderzoekers rond. Hun werk kan zeer praktische consequenties hebben. Kippenhouders die te lui zijn om hun dieren lang stro te verschaffen, hebben wellicht wat aan uw oude verpakkingsmateriaal. Een theoretischer slotsom: volgens de onderzoekers moet verenpikken bij kippen gezien worden als 'ongericht' voedselzoekgedrag in een omgeving die niet aan de gedragsbehoeften voldoet.

    • Frans van der Helm